Większość techników farmaceutycznych spędza w pracy od kilku do kilkunastu godzin dziennie. W tym czasie wielokrotnie schyla się po produkty znajdujące się na dolnych półkach, sięga po leki umieszczone wysoko na regałach, otwiera opakowania, pracuje przy komputerze i wykonuje dziesiątki powtarzalnych ruchów rękami. Choć każda z tych czynności wydaje się niepozorna, ich wielokrotne powtarzanie przez wiele lat może prowadzić do przewlekłych dolegliwości bólowych. Z tego powodu organizacje zajmujące się bezpieczeństwem pracy coraz większy nacisk kładą na ergonomię stanowisk pracy oraz ograniczanie czynników zwiększających ryzyko przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego.
Najbardziej obciążające są… drobne, powtarzalne czynności
Kiedy mówi się o przeciążeniach w pracy, większość osób myśli o podnoszeniu ciężkich przedmiotów. Tymczasem eksperci zwracają uwagę, że równie niebezpieczne są wielokrotnie powtarzane ruchy wykonywane przez wiele godzin każdego dnia. W aptece należą do nich między innymi sięganie po produkty z półek, otwieranie opakowań, praca z myszką komputerową, korzystanie z klawiatury czy przygotowywanie leków recepturowych wymagające precyzyjnych ruchów dłoni.
Według zaleceń OSHA i NHS to właśnie połączenie powtarzalności, niewygodnej pozycji ciała oraz braku odpowiednich przerw zwiększa ryzyko wystąpienia zespołów przeciążeniowych, takich jak zapalenia ścięgien, bóle barków czy zespół cieśni nadgarstka. Dlatego ergonomia nie polega wyłącznie na zakupie wygodniejszego krzesła, ale przede wszystkim na odpowiednim zaprojektowaniu sposobu wykonywania codziennych obowiązków.
Dobrze zaprojektowane stanowisko naprawdę ma znaczenie
Eksperci zajmujący się ergonomią zalecają, aby najczęściej używane produkty znajdowały się w tzw. strefie łatwego zasięgu. Dzięki temu technik nie musi wielokrotnie pochylać się ani wykonywać ruchów wymagających skręcania tułowia. Podobna zasada dotyczy stanowiska komputerowego – monitor powinien znajdować się na wysokości wzroku, a klawiatura i mysz umożliwiać pracę bez nadmiernego zginania nadgarstków.
Coraz częściej zwraca się również uwagę na organizację samej pracy. Jeżeli jest to możliwe, warto przeplatać zadania wymagające długotrwałego stania z czynnościami wykonywanymi w innej pozycji. W wielu placówkach stosuje się również rotację obowiązków, dzięki której pracownicy nie wykonują przez cały dzień wyłącznie jednego rodzaju czynności. Według specjalistów takie rozwiązania pomagają ograniczyć przeciążenia i zmniejszają ryzyko rozwoju przewlekłych dolegliwości bólowych.
Receptura apteczna również wymaga ergonomii
Szczególnej uwagi wymaga stanowisko przeznaczone do wykonywania leków recepturowych. Długotrwała praca w pozycji stojącej, precyzyjne odmierzanie składników, rozcieranie substancji czy wielokrotne wykonywanie tych samych ruchów może prowadzić do zmęczenia dłoni, nadgarstków i barków.
W zagranicznych zaleceniach dotyczących ergonomii podkreśla się, że stanowisko recepturowe powinno umożliwiać pracę w naturalnej pozycji ciała, z łatwym dostępem do najczęściej wykorzystywanego sprzętu. Znaczenie ma również odpowiednie oświetlenie oraz wysokość blatu roboczego, które pozwalają ograniczyć konieczność pochylania się podczas wykonywania precyzyjnych czynności. Choć są to pozornie drobne elementy, ich wpływ na komfort wieloletniej pracy może być bardzo duży.
Ergonomia to inwestycja, a nie koszt
Przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego należą do najczęstszych przyczyn absencji chorobowych w ochronie zdrowia. Z tego powodu coraz więcej pracodawców inwestuje nie tylko w nowoczesne wyposażenie stanowisk pracy, ale również w szkolenia dotyczące ergonomii oraz organizacji codziennych obowiązków. Celem takich działań jest nie tylko poprawa komfortu pracowników, ale również ograniczenie liczby błędów wynikających ze zmęczenia oraz utrzymanie wysokiej jakości pracy.
Choć nie każda apteka może od razu całkowicie przebudować swoje zaplecze, wiele zmian nie wymaga dużych nakładów finansowych. Czasami wystarczy inne rozmieszczenie najczęściej używanych produktów, odpowiednie ustawienie monitora czy wprowadzenie rotacji wykonywanych zadań. To niewielkie modyfikacje, które stosowane każdego dnia, mogą realnie poprawić komfort pracy technika farmaceutycznego.
Źródła
- NHS Employers – Musculoskeletal health in the workplace
- OSHA – Pharmacy: Work-related Musculoskeletal Disorders
- Oregon Coalition for Health Care Ergonomics – Pharmacy Ergonomics Resources
