W Europie zawód technika farmaceutycznego funkcjonuje pod różnymi nazwami i według odmiennych zasad. Jednym z najlepiej rozwiniętych modeli jest niemiecki system PTA (Pharmazeutisch-technischer Assistent). Choć sama nazwa sugeruje podobieństwo do polskiego technika farmaceutycznego, różnice dotyczą nie tylko sposobu kształcenia, ale również organizacji pracy i zakresu odpowiedzialności. Co ciekawe, w ostatnich latach zawód ten przeszedł w Niemczech istotne zmiany, których celem było zwiększenie samodzielności PTA oraz lepsze wykorzystanie ich kompetencji w aptekach.
Jak wygląda kształcenie niemieckiego PTA?
Droga do wykonywania zawodu rozpoczyna się od dwuletniej nauki w specjalistycznej szkole. Program obejmuje zarówno zajęcia teoretyczne, jak i liczne ćwiczenia praktyczne z zakresu chemii, technologii postaci leku, farmakognozji, receptury, prawa farmaceutycznego czy komunikacji z pacjentem. Istotnym elementem są również zajęcia laboratoryjne, podczas których przyszli PTA uczą się przygotowywania leków recepturowych oraz wykonywania analiz jakościowych.
Po zakończeniu części szkolnej przyszły PTA odbywa sześciomiesięczną praktykę w aptece, zakończoną państwowym egzaminem. W czasie praktyki poznaje organizację pracy apteki, uczestniczy w przygotowywaniu leków recepturowych, uczy się prowadzenia dokumentacji oraz zdobywa doświadczenie w obsłudze pacjentów. Niemiecka Federalna Izba Aptekarska przygotowała nawet szczegółowe wytyczne określające, jakie umiejętności powinny zostać opanowane podczas praktyki.
Sprzedaż leków to tylko część obowiązków
Choć większość pacjentów kojarzy pracę PTA przede wszystkim z obsługą przy pierwszym stole, zakres ich obowiązków jest znacznie szerszy. Niemieccy technicy uczestniczą w przygotowywaniu leków recepturowych, kontroli jakości produktów leczniczych, prowadzeniu gospodarki magazynowej oraz wykonywaniu wielu czynności organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem apteki. Duży nacisk kładzie się również na doradztwo dotyczące leków dostępnych bez recepty, suplementów diety, wyrobów medycznych czy kosmetyków aptecznych.
BVpta zwraca uwagę, że współczesny PTA powinien stale aktualizować swoją wiedzę, ponieważ na rynek regularnie trafiają nowe produkty lecznicze i zmieniają się standardy opieki nad pacjentami. Dlatego ustawiczne kształcenie traktowane jest jako naturalny element wykonywania zawodu, a wielu techników rozwija się dodatkowo w wybranych obszarach, przejmując odpowiedzialność za określone zadania w aptece.
W Niemczech również mówi się o rozwoju kompetencji
W ostatnich latach niemieckie organizacje zawodowe coraz częściej podkreślają potrzebę dalszego rozwoju zawodu PTA. Zmiany w przepisach, które weszły w życie w 2023 roku, zwiększyły samodzielność techników farmaceutycznych w określonych sytuacjach. Obecnie mogą oni wykonywać część czynności pod odpowiedzialnością farmaceuty, a nie jak wcześniej, wyłącznie pod jego bezpośrednim nadzorem. Celem tych zmian było lepsze wykorzystanie kwalifikacji PTA oraz odciążenie farmaceutów od części obowiązków organizacyjnych.
Jednocześnie Bundesverband PTA podkreśla, że to dopiero początek zmian. Organizacja postuluje dalszy rozwój zawodu poprzez tworzenie nowych ścieżek specjalizacji, zwiększenie możliwości doskonalenia zawodowego oraz powierzanie doświadczonym technikom nowych zadań, między innymi związanych z opieką farmaceutyczną czy szkoleniem przyszłych PTA.
Czego możemy nauczyć się od naszych zachodnich sąsiadów?
Choć polski i niemiecki system różnią się pod wieloma względami, w obu krajach widać podobny kierunek zmian. Coraz większy nacisk kładzie się na wysoką jakość kształcenia, rozwój kompetencji zawodowych oraz lepsze wykorzystanie wiedzy techników farmaceutycznych w codziennej pracy apteki.
Doświadczenia niemieckie pokazują również, jak duże znaczenie ma dobrze zaplanowana praktyka zawodowa oraz system ustawicznego doskonalenia. Dzięki temu technicy farmaceutyczni mogą stopniowo rozwijać swoje kompetencje i przejmować bardziej odpowiedzialne zadania, pozostając ważnym elementem zespołu aptecznego. Choć rozwiązania obowiązujące w Niemczech nie mogą być automatycznie przenoszone do polskiego systemu, z pewnością stanowią ciekawy przykład kierunku, w którym rozwija się zawód naszych zachodnich sąsiadów.
Źródła
- BVpta – Berufsbild PTA
- BVpta – Informationen zur PTA-Ausbildung
- Bundesapothekerkammer – Richtlinie zur praktycznej edukacji PTA (PDF)
- BVpta – PTA stärken – Weiterqualifizierung ja, Vertretung nein
- PTA-Ausbildungs- und Prüfungsverordnung (PTA-APrV)
