W wielu aptekach wykonywanie czynności związanych z odczytem temperatur, prowadzeniem ewidencji oraz analizą przekroczeń może zostać powierzone technikom farmaceutycznym. Zmiany wynikają z nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki. Ustawodawca odstąpił od koncepcji obligatoryjnego, całodobowego monitoringu temperatury, pozostawiając to rozwiązanie jako narzędzie fakultatywne. Jednocześnie utrzymano – a w zakresie analizy przekroczeń wprost doprecyzowano obowiązek monitorowania temperatury, jej dokumentowania oraz oceny skutków ewentualnych naruszeń.
To kierownik apteki zdecyduje o podziale zadań
Za organizację pracy apteki odpowiada kierownik i to on dokonuje podziału obowiązków pomiędzy członków personelu fachowego. Obowiązujące przepisy dopuszczają delegowanie czynności związanych z monitorowaniem temperatury technikom farmaceutycznym.
W praktyce oznacza to, że od 3 marca 2026 r. technik może zostać zobowiązany do wykonywania codziennych odczytów temperatur w pomieszczeniach apteki oraz w urządzeniach chłodniczych, prowadzenia ewidencji, odnotowywania przekroczeń dopuszczalnych zakresów, a także uczestniczenia w analizie, czy dany produkt leczniczy może pozostać w obrocie.
Czynności tych nie mogą wykonywać ani pomoc apteczna, ani stażyści. Jeżeli zatem kierownik apteki powierzy technikowi nadzór nad monitorowaniem temperatury, będzie to zadanie wymagające nie tylko systematyczności, lecz również umiejętności prawidłowej oceny sytuacji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
- Czytaj także: Jaki jest zakres obowiązków technika farmaceutycznego?
Zniesienie monitoringu 24/7 a obowiązek analizy przekroczeń
Rezygnacja z obligatoryjnych systemów całodobowego monitorowania oznacza, że część aptek może nadal prowadzić ręczne odczyty i wszystko zapisywać w ewidencji papierowej. Nadal jednak wymagane będzie wykonywanie pomiaru co najmniej raz dziennie oraz prowadzenie stosownej dokumentacji.
W odniesieniu do urządzeń chłodniczych obowiązkowe stanie się stosowanie wzorcowanych termometrów umożliwiających odczyt temperatury aktualnej, minimalnej i maksymalnej od ostatniego pomiaru. Rozwiązanie to pozwala ustalić, że doszło do przekroczenia dopuszczalnego zakresu temperatury. Nie umożliwia jednak określenia momentu jego wystąpienia ani czasu trwania.
Tymczasem nowelizacja jednoznacznie wprowadza obowiązek analizy skutków przekroczenia temperatury. Personel fachowy zobowiązany będzie do oceny, czy w danych okolicznościach produkt leczniczy mógł utracić jakość, czy może nadal pozostawać w obrocie, czy też powinien zostać wycofany i przekazany do utylizacji. W praktyce może to oznaczać konieczność podejmowania decyzji w warunkach niepełnej informacji.
Co to oznacza w praktyce dla techników farmaceutycznych?
Dla wielu techników farmaceutycznych zmiana ta może oznaczać odejście od traktowania monitorowania temperatury jako czynności o charakterze rutynowym. Każde przekroczenie będzie wymagało ustalenia, jakiego asortymentu dotyczyło, analizy kart charakterystyki produktów leczniczych, a w przypadku innego asortymentu – zdobycie odpowiedniej dokumentacji od podmiotów odpowiedzialnych. Ponadto, konieczne będzie udokumentowanie przeprowadzonej oceny oraz podjęcie decyzji albo przedstawienie jej kierownikowi apteki do zatwierdzenia.
W sytuacji braku ciągłej rejestracji parametrów określenie czasu trwania przekroczenia może być niemożliwe. Tym większego znaczenia nabierać będzie rzetelność dokumentacji oraz funkcjonowanie jasnych procedur wewnętrznych w aptece.
- Czytaj także: Odpowiedzialność zawodowa technika farmaceutycznego
Konieczność przygotowania procedur
Choć nowe przepisy zaczną obowiązywać 3 marca 2026 r., zasadne wydaje się wcześniejsze przygotowanie odpowiednich procedur – to obowiązek kierownika apteki. W szczególności warto ustalić, kto będzie odpowiedzialny za wykonywanie odczytów temperatur, w jaki sposób prowadzona będzie dokumentacja, jak będzie przebiegać procedura postępowania w przypadku przekroczenia dopuszczalnych zakresów oraz czy apteka zdecyduje się mimo braku obowiązku na utrzymanie systemu automatycznego monitorowania.
W praktyce dla części techników farmaceutycznych zmiany te mogą oznaczać istotne rozszerzenie zakresu codziennych obowiązków – przy zachowaniu pełnej odpowiedzialności za prawidłowość podejmowanych działań.
