Kontrowersyjny projekt „Apteka bez Aptekarza”
Na początku czerwca w Sejmie, podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Regulacji Rynku Aptecznego i Produktów Leczniczych, zaprezentowano propozycję nowelizacji Prawa farmaceutycznego. Projekt przygotowany przez Fundację „Blisko Ciebie”, określany mianem „Apteki bez Aptekarza”, wywołał falę dyskusji i sprzeciwu – również wśród samych zainteresowanych.
Główne założenia propozycji obejmują:
- Funkcjonowanie aptek bez farmaceuty – placówki mogłyby działać podczas dyżurów nocnych i świątecznych wyłącznie pod okiem technika.
- Odpowiedź na braki kadrowe – nowe przepisy mają rozwiązać problem niedoboru personelu, który jest najczęstszym powodem uchylania się aptek od dyżurowania.
- Kryterium doświadczenia – fundacja zaproponowała, aby samodzielny dyżur mógł pełnić technik farmaceutyczny z co najmniej 10-letnim stażem pracy.
Leszek Jargan, prezes Fundacji „Blisko Ciebie”, argumentował to rozwiązanie następująco:
– Technicy, tak jak farmaceuci, mają obowiązek ustawicznego kształcenia się. Otrzymują dodatkowe 6 dni urlopu, tylko celem dokształcania się. Ich rola w aptekach, gdzie pacjenci mają problem z dostępem do leków w porze nocnej, niedziele i święta, może być dla systemu bardzo pomocna. […] Nie chodzi o to, że chcemy zastąpić farmaceutę technikiem farmaceutycznym. Broń Boże. Ale już dzisiaj technik farmaceutyczny może prowadzić punkt apteczny. Nie ma ta farmaceuty, jest technik farmaceutyczny.
Pomysł ten spotkał się jednak z natychmiastowym oporem ze strony samorządu aptekarskiego, Związku Aptek Franczyzowych oraz Fundacji Na Rzecz Pacjentów.
OSZTF zdecydowanie na „nie”
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Zawodowe Techników Farmaceutycznych (OSZTF) to najmłodsza organizacja branżowa reprezentująca to środowisko, utworzona w pierwszej połowie 2025 roku. Mimo krótkiego stażu prężnie uczestniczy w debacie publicznej.
5 czerwca 2026 roku OSZTF wydało oficjalne stanowisko, krytykując wspomniane plany. Zdaniem organizacji:
- Projekt uderza bezpośrednio w bezpieczeństwo pacjentów i drastycznie obniża standardy opieki.
- Godzi w interesy obu kluczowych grup zawodowych: farmaceutów i techników.
- Zmiany mają podłoże czysto finansowe i zmierzają do redukcji kosztów pracowniczych, na czym zyskają jedynie podmioty prowadzące działalność na dużą skalę.
W oświadczeniu OSZTF podkreślono:
– Przeniesienie na technika dodatkowej odpowiedzialności, obciążenia i ryzyka zawodowego bez adekwatnego wynagrodzenia stanowi instrumentalne traktowanie naszego środowiska i nie znajduje akceptacji Stowarzyszenia.
Sceptycyzm potwierdzają też wyniki ankiety przeprowadzonej na stronie stowarzyszenia – blisko 80% respondentów opowiedziało się przeciwko samodzielnym dyżurom techników.
ZZTF RP odpowiada: Jesteśmy „za”
Zupełnie inne stanowisko zajmuje Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP, działający na rynku od 2000 roku. Organizacja skierowała pismo z poparciem dla zmian do posła Norberta Pietrykowskiego, Przewodniczącego Parlamentarnego Zespołu ds. Regulacji Rynku Aptecznego i Produktów Leczniczych.
W piśmie czytamy:
– Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP z całą stanowczością popiera projekt zmiany art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, umożliwiający doświadczonym technikom farmaceutycznemu samodzielne wykonywanie obowiązków w aptece w godzinach dyżurów nocnych oraz w dni ustawowo wolne od pracy.
Według ZZTF RP proponowane przepisy to racjonalne i proporcjonalne rozwiązanie, które odpowiada realiom kadrowym i uwzględnia historyczną rolę technika jako fachowego personelu medycznego.
Medyczny charakter zawodu i tradycja
Związek przypomina, że system edukacji techników opiera się na dekadach solidnych standardów dydaktycznych, które stawiały ich na równi z innymi zawodami medycznymi:
– Technik farmaceutyczny jest kształcony w systemie średniego szkolnictwa medycznego od lat 50. i 60. XX wieku, podobnie jak pielęgniarki, położne, technicy dentystyczni, laboranci oraz technicy analityki medycznej. Zawód od początku miał charakter medyczny, związany z apteką jako placówką ochrony zdrowia oraz ze sporządzaniem, wytwarzaniem i wydawaniem produktów leczniczych.
ZZTF zaznacza, że dawniej technicy posiadali pełen wachlarz uprawnień zawodowych:
– W żaden sposób nie był zawodem wyłącznie pomocniczym – realnie uczestniczył w zapewnianiu bezpieczeństwa farmakoterapii pacjentów, in tym poprzez wydawanie produktów leczniczych w pełnym zakresie. Istotnym punktem zwrotnym były lata 90. XX wieku, związane z tworzeniem samorządu aptekarskiego. Pierwotnie technicy i farmaceuci byli zorganizowani wspólnie w rady aptekarskie. Wraz z uchwaleniem ustawy o izbach aptekarskich techników farmaceutycznych wykluczono ze struktur samorządu. W konsekwencji zaprzestano prowadzenia ich ewidencji zawodowej, co spowodowało wieloletnią lukę ewidencyjną.
Ograniczenia wprowadzone w Prawie farmaceutycznym z 2001 roku (m.in. zakaz wydawania substancji odurzających i psychotropowych) wynikały – zdaniem związku – z ówczesnego braku możliwości nadzoru ewidencyjnego, a nie z braku kompetencji.
Przełom po 2024 roku
Sytuacja uległa jednak diametralnej zmianie po wejściu w życie ustawy o niektórych zawodach medycznych, która obowiązuje od 26 marca 2024 roku.
Jak wskazuje ZZTF RP:
– Technik farmaceutyczny został objęty Centralnym Rejestrem Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego oraz systemem odpowiedzialności zawodowej. Obecnie nie istnieją już przeszkody organizacyjne i prawne, które w 2001 r. uzasadniały ograniczenie ich samodzielności.
Dzięki wpisowi do Centralnego Rejestru każdy pracujący technik podlega pełnej weryfikacji, posiada unikalny numer oraz odpowiada dyscyplinarnie i karnie za ewentualne błędy. Zdaniem związku spełnia to wszelkie dawne wymogi bezpieczeństwa publicznego.
Podsumowując swoje stanowisko, ZZTF RP deklaruje:
– Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP w pełni popiera projekt zmiany art. 92 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Zmiana ta respektuje wieloletnią tradycję zawodu jako średniego zawodu medycznego, koryguje skutki wykluczenia techników w latach 90. oraz uwzględnia obecny status prawny i system odpowiedzialności zawodowej. Stanowi proporcjonalne rozwiązanie odpowiadające realiom funkcjonowania aptek.
Źródła:
