Najważniejsze zastrzeżenia ZZTF RP dotyczą projektowanej zmiany art. 91 ustawy Prawo farmaceutyczne. W stanowisku podkreślono, że nie jest to, jak mogłoby się wydawać, jedynie techniczne uporządkowanie przepisów. Związek zwraca uwagę, że zmiana ta ma charakter systemowy i może prowadzić do realnych konsekwencji dla wykonywania zawodu.
– W naszej ocenie projektowana zmiana art. 91 Prawa farmaceutycznego nie ma charakteru wyłącznie redakcyjnego, technicznego ani porządkującego. Jest to zmiana materialna, która w praktyce prowadzi do ograniczenia dotychczasowych uprawnień zawodowych techników farmaceutycznych w zakresie wydawania gotowych produktów leczniczych – możemy przeczytać w zgłoszonych uwagach.
Autorzy uwag podkreślają, że regulacja nie tyle porządkuje istniejące przepisy, ile w praktyce przesądza spór interpretacyjny, który od lat funkcjonuje w środowisku aptecznym.
Wykaz A jako element dłuższego sporu
Centralnym punktem krytyki jest powiązanie przepisów z tzw. wykazem A, jaki znajduje się w Farmakopei Polskiej. ZZTF RP wskazuje, że nie jest to nowa koncepcja, lecz rozwiązanie postulowane od lat przez samorząd aptekarski.
– Nie jest to neutralne uporządkowanie przepisów, lecz próba wprowadzenia do ustawy rozwiązania, które przez lata było przedmiotem sporu pomiędzy środowiskiem techników farmaceutycznych a samorządem aptekarskim. (…) Projektowany przepis wpisuje się więc w szerszą, wieloletnią linię działań zmierzających do ustawowego przesądzenia sporu interpretacyjnego na niekorzyść techników farmaceutycznych – podkreślają przedstawiciele związku.
Czy wykaz A powinien ograniczać wydawanie leków?
W dalszej części stanowiska ZZTF RP odnosi się do samego charakteru wykazu A. Zdaniem organizacji jego zastosowanie w kontekście wydawania gotowych produktów leczniczych jest nieuprawnione. Autorzy wskazują, że wykaz ten powstał w innym celu i odnosi się do innych realiów pracy w aptece.
– Wykaz A Farmakopei Polskiej ma charakter historyczny i był związany przede wszystkim z realiami sporządzania leków recepturowych oraz aptecznych. (…) Nie jest to natomiast instrument właściwy do określania zakresu uprawnień osoby realizującej receptę na gotowy produkt leczniczy dopuszczony do obrotu – argumentują w zgłaszanych uwagach przedstawiciele ZZTF.
W tym kontekście ZZTF RP podnosi argument dotyczący roli technika farmaceutycznego w procesie realizacji recepty.
– Technik farmaceutyczny przy wydawaniu gotowego produktu leczniczego nie dokonuje ordynacji leczenia, nie ustala terapii i nie decyduje o zastosowaniu substancji czynnej u pacjenta. Realizuje receptę wystawioną przez osobę uprawnioną. Odpowiedzialność za dobór terapii (…) spoczywa na osobie wystawiającej receptę – podkreśla organizacja.
W ocenie Związku oznacza to, że ograniczanie możliwości wydawania leków gotowych na tej podstawie jest nieproporcjonalne.
Problem stabilności prawa i „ukrytych zmian”
ZZTF RP zwraca również uwagę na konstrukcję przepisów, która ich zdaniem, może prowadzić do dalszych zmian poza kontrolą ustawową. Chodzi o sytuację, w której zakres uprawnień zależy od wykazu, który może być modyfikowany niezależnie od ustawy.
– Oparcie ograniczenia uprawnień techników farmaceutycznych na wykazie substancji prowadzi do sytuacji, w której faktyczny zakres czynności wykonywanych przez technika może być w przyszłości zmieniany przez zmianę wykazu, a nie przez zmianę ustawy. (…) Jest to mechanizm umożliwiający ich dalsze ograniczanie w sposób pośredni – ostrzega ZZTF.
Zdaniem autorów stanowiska taka konstrukcja osłabia pewność prawa oraz przewidywalność wykonywania zawodu.
Zastrzeżenia do trybu procedowania zmian
Organizacja krytykuje także sposób wprowadzenia proponowanych przepisów. W ich ocenie zmiana o tak istotnym znaczeniu dla wykonywania zawodu nie powinna być elementem ustawy dotyczącej systemu recept.
– Projekt ustawy o receptach formalnie dotyczy zasad wystawiania i realizacji recept. Tymczasem projektowana zmiana art. 91 (…) dotyka istoty uprawnień zawodowych techników farmaceutycznych. Tego rodzaju zmiana nie powinna być wprowadzana przy okazji ustawy regulującej system recept – komentuje ZZTF.
ZZTF RP zwraca również uwagę na sposób prowadzenia konsultacji projektu. Jak podkreślono, organizacja nie została ujęta w pierwotnym etapie prekonsultacji, mimo że projekt dotyczy kwestii bezpośrednio związanych z wykonywaniem zawodu technika farmaceutycznego.
Dopiero po złożeniu wniosku przez Prezes ZZTF RP, Ministerstwo Zdrowia przekazało projekt do zaopiniowania oraz zwróciło się o przedstawienie uwag. Zdaniem Związku taka sytuacja nie powinna mieć miejsca, a środowisko techników farmaceutycznych, jako strona zainteresowana zmianami, powinno być włączone w prace legislacyjne na wcześniejszym etapie.
Jednocześnie, ZZTF RP wskazuje także na potrzebę odrębnych prac legislacyjnych i szerszych konsultacji społecznych.
Dodatkowe uwagi: e-recepty i recepta kontynuowana
Poza kwestią art. 91 Prawa Farmaceutycznego, Związek odnosi się także do innych elementów projektu, które mogą mieć znaczenie dla praktyki aptecznej. Jednym z nich jest obowiązek podawania numeru PESEL przy realizacji e-recept. Zdaniem ZZTF RP rozwiązanie to powoduje realne trudności dla części pacjentów.
– Pacjenci traktują numer PESEL jako daną szczególnie chronioną i obawiają się jego wykorzystania w innych celach. Prowadzi to do sytuacji, w których osoby starsze (…) decydują się na osobiste udanie się do apteki wyłącznie dlatego, że nie chcą przekazać numeru PESEL innej osobie – argumentuje swoją propozycje ZZTF.
Drugą istotną kwestią poruszoną w stanowisku jest tzw. recepta kontynuowana. ZZTF RP podkreśla, że sama idea tego rozwiązania jest oceniana pozytywnie i może przynieść korzyści zarówno pacjentom, jak i systemowi ochrony zdrowia.
– Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP pozytywnie ocenia samą ideę recepty kontynuowanej jako rozwiązania, które może odciążyć lekarzy i ułatwić pacjentom dostęp do kontynuacji leczenia – możemy przeczytać w stanowisku.
Zastrzeżenia organizacji dotyczą jednak sposobu wdrożenia tego rozwiązania. W szczególności chodzi o możliwość wystawienia i realizacji recepty w tej samej aptece.
– Projekt przewiduje, że recepta farmaceutyczna jest realizowana w aptece, w której została wystawiona. Takie rozwiązanie budzi poważne wątpliwości, ponieważ umożliwia sytuację, w której osoba uczestnicząca w wystawieniu recepty działa w ramach podmiotu uzyskującego bezpośrednią korzyść finansową z jej realizacji. (…) Rozdział preskrypcji od realizacji recepty ma znaczenie organizacyjne, etyczne i antykorupcyjne – proponuje organizacja.
W związku z tym ZZTF RP proponuje zmianę przepisów tak, aby wykluczyć realizację recepty w miejscu jej wystawienia:
– Recepta farmaceutyczna nie jest realizowana w aptece, w której została wystawiona, z wyłączeniem recept pro auctore i recept pro familiae – wskazuje ZZTF.
Jednoznaczny wniosek: zmiana powinna zostać usunięta
W końcowej części stanowiska ZZTF RP formułuje jednoznaczne postulaty. Najważniejszym z nich jest usunięcie projektowanej zmiany art. 91.
– Wnosimy o całkowite usunięcie projektowanego (…) przepisu zmieniającego art. 91 ustawy – Prawo farmaceutyczne w zakresie uprawnień techników farmaceutycznych – podsumowuje swoje uwagi związek.
Organizacja deklaruje jednocześnie gotowość do dalszego udziału w pracach nad projektem i przedstawienia szczegółowych propozycji.
Związek podkreśla również swoją wieloletnią obecność w procesach legislacyjnych dotyczących zawodu technika farmaceutycznego.
– Warto podkreślić, że Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP działa od 2000 roku i od początku swojej działalności czynnie uczestniczy w pracach, konsultacjach oraz działaniach dotyczących sytuacji zawodowej techników farmaceutycznych. Organizacja wielokrotnie zabierała głos w sprawach związanych z zakresem uprawnień techników, ich rolą w aptekach oraz zmianami legislacyjnymi wpływającymi na wykonywanie tego zawodu. – podkreśla przedstawicielka Związku.
Pełna treść uwag Związku Zawodowego Techników Farmaceutycznych jest dostępna poniżej.
