Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowego wykazu czynności zawodowych osób wykonujących niektóre zawody medyczne określa szczegółowo jakie obowiązki zawodowe może wykonywać technik farmaceutyczny. Wymienione czynności zawodowe zostały określone z uwzględnieniem kwalifikacji nabytych w toku kształcenia tego zawodu medycznego. Należy także mieć na uwadze, że zakres czynności zawodowych technika farmaceutycznego jest ograniczony przez ustawę Prawo Farmaceutyczne.
- Czytaj także: Gdzie technik farmaceutyczny może pracować?
Co technik farmaceutyczny może wydawać w aptece? Jakie obowiązki może wykonywać?
Na mocy ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 roku o niektórych zawodach medycznych, zawód technika farmaceutycznego został formalnie zaliczony do zawodów medycznych. Osoby pracujące w tym zawodzie są zobowiązane do stałego doskonalenia zawodowego, a za błędne wykonywanie swoich obowiązków mogą być pociągnięte do odpowiedzialności zawodowej. W związku z tym konieczne było opracowanie przez Ministerstwo Zdrowia szczegółowej listy czynności, które mogą być realizowane przez techników farmaceutycznych.
Zakres czynności zawodowych technika farmaceutycznego
W projekcie rozporządzenia przedstawionym przez resort zdrowia określono, że zakres obowiązków technika farmaceutycznego będzie ograniczony do czynności przewidzianych przez ustawę Prawo Farmaceutyczne. Chociaż planowano, że nowe regulacje zaczną obowiązywać od marca 2024 roku, prace nad rozporządzeniem wydłużyły się ze względu na zgłoszenie ponad 1000 uwag przez około 100 instytucji.
Naczelna Rada Aptekarska (NRA) postulowała, by w rozporządzeniu pojawił się zapis o obowiązkowym nadzorze farmaceuty nad wszystkimi czynnościami wykonywanymi przez techników farmaceutycznych. NRA argumentowała, że brak takiego zapisu może prowadzić do zatarcia różnic między zakresem obowiązków farmaceutów a techników. Jednakże, ustawodawca wskazał, że zakres czynności techników jest już określony w ustawie Prawo Farmaceutyczne, więc takie ograniczenie nie może być wprowadzone w drodze rozporządzenia.
Mimo to resort zdrowia przyjął propozycję NRA dotyczącą dopisania do listy czynności techników farmaceutycznych obowiązku „wyznaczania terminu przydatności do użycia leku recepturowego lub aptecznego”. NRA proponowała również włączenie czynności takich jak etykietowanie leków recepturowych, prowadzenie ewidencji ich wykonania oraz dokumentowanie leków homeopatycznych, jednak te propozycje zostały odrzucone. Resort uznał, że nie są one ściśle związane z wykonywaniem czynności medycznych. Z podobnych powodów wykreślono z projektu rozporządzenia obowiązek przeprowadzania inwentaryzacji i dokumentowania jej przebiegu.
Zamawianie leków przez techników farmaceutycznych
Naczelna Rada Aptekarska wnioskowała, by technicy farmaceutyczni mogli zamawiać z hurtowni farmaceutycznych wyłącznie produkty OTC oraz inne preparaty wymienione w art. 72 ust. 5 ustawy Prawo Farmaceutyczne (np. suplementy diety, kosmetyki czy środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego). Resort zdrowia odrzucił ten postulat, ale zaakceptował propozycję Pracodawców RP oraz jednego z indywidualnych zgłaszających uwagi, by technicy mogli zamawiać wszystkie leki dostępne w obrocie na terenie kraju. Ministerstwo uznało to za niezbędne dla funkcjonowania punktów aptecznych, gdzie nie jest wymagane zatrudnienie magistra farmacji.
Dobieranie leków OTC przez techników
Początkowy projekt resortu zdrowia przewidywał, że technicy farmaceutyczni będą mogli dobierać pacjentom wyłącznie wyroby medyczne oraz kosmetyki, a także udzielać informacji na temat stosowania roślin leczniczych i przetworów roślinnych. NRA zaproponowała poszerzenie tego katalogu o możliwość dobierania leków OTC zgodnie z potrzebami pacjenta, co zostało zaakceptowane przez Ministerstwo Zdrowia.
W projekcie przewidziano również możliwość wykonywania przez techników analizy ilościowej i jakościowej leków recepturowych i aptecznych, ale tylko pod nadzorem farmaceuty, co doprecyzowano po zgłoszeniu uwagi przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego.
Opieka farmaceutyczna poza zakresem techników
Związek Aptek Franczyzowych podkreślił, że technicy farmaceutyczni są kluczowym elementem systemu ochrony zdrowia i zaproponował rozszerzenie ich roli poprzez stworzenie dedykowanej ścieżki rozwoju zawodowego. Postulowano, aby mogli oni pomagać farmaceutom w przygotowaniach do świadczenia opieki farmaceutycznej oraz innych usług farmaceutycznych. Ministerstwo Zdrowia odrzuciło jednak ten postulat, argumentując, że technicy nie nabywają odpowiedniej wiedzy w zakresie opieki farmaceutycznej podczas swojej edukacji.
Jednak w odpowiedzi na propozycję Pracodawców RP do listy obowiązków techników dodano działalność profilaktyczną, edukacyjną oraz promowanie zdrowia.
Nowe obowiązki, ale nie nowe kompetencje
Resort zdrowia podkreśla, że wyodrębnienie nowych obowiązków techników farmaceutycznych ma kluczowe znaczenie dla pracodawców oraz umożliwia lepsze egzekwowanie odpowiedzialności zawodowej. Od 26 marca 2024 roku technicy farmaceutyczni mogą być pociągani do odpowiedzialności zawodowej za naruszenia związane z realizacją swoich obowiązków.
W środowisku branżowym pojawiły się kontrowersje dotyczące możliwego poszerzenia kompetencji techników farmaceutycznych, zwłaszcza w obszarze doradztwa farmaceutycznego. Niektóre szkolenia oraz oferty pracy sugerują, że technicy mogą świadczyć takie usługi. Ministerstwo Zdrowia jednoznacznie zaznacza jednak, że takie praktyki są sprzeczne z zakresem czynności zawodowych techników i mogą skutkować pociągnięciem ich do odpowiedzialności zawodowej.
Pełna lista obowiązków techników farmaceutycznych znajduje się poniżej:
