Czy język prosty to język prostacki? [Kompetencje miękkie]

Prawidłowa komunikacja jest sztuką skutecznego porozumiewania się. Prawidłowo wypowiadane komunikaty warunkują zatem właściwe zrozumienie i skuteczne porozumiewanie się.

Autor: Mariola Zemła 8 stycznia 2026 4 min czytania

Niektórzy uważają, że używanie w wypowiedziach wyszukanego słownictwa sprawia, że jest się postrzeganym jako osoba mądra, inteligentna, oczytana i na „wyższym” poziomie. Czy aby na pewno tak jest? Czy używanie prostych i zrozumiałych komunikatów jest tym samym tożsame z byciem prostym, niewykształconym człowiekiem?

Sztuka komunikowania się

Albertowi Einsteinowi przypisuje się cytat „Jeśli czegoś nie potrafisz prosto wytłumaczyć, to znaczy, że niewystarczająco to rozumiesz.” Sztuką jest przekazać trudną informację i niejako przetłumaczyć ją z języka fachowego w taki sposób, żeby była ona zrozumiała, jednocześnie nie tracąc swojej istoty.

W pracy z pacjentem, czy to w aptece, czy w gabinecie lekarskim, zasady skutecznej komunikacji są bardzo ważne. Nie zawsze jednak łatwo jest wytłumaczyć pacjentowi medyczne zawiłości. Prosty komunikat jest jasny i zrozumiały. Z kolei trudny i skomplikowany może być źródłem niezrozumienia i tym samym poważnych błędów.

10 zasad komunikacji z pacjentem

Jak zatem mówić do pacjenta, żeby być zrozumianym?

W rozmowie z pacjentem pamiętaj o tych zasadach:

Myśl o pacjencie – w centrum prostej komunikacji jest odbiorca.
Nie używaj skomplikowanych nazw leków.

❌Ten lek należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
✅️Ten lek łagodzi ból i zmniejsza stan zapalny.

Unikaj niejednoznaczych sformułowań.

❌Po posiłku rano i wieczorem bierz jedną tabletkę.
✅️Bierz jedną tabletkę po śniadaniu i jedną po kolacji.

Unikaj wtrąceń, imiesłowów, strony biernej (np. dokonano zmiany), rzeczowników odczasownikowych (np. dokonanie zmiany).
Nie używaj skrótów, które mogą być niezrozumiałe dla pacjentów (np. NLPZ, OUN, IPP, IKA, FDA).
Używaj prostych i znanych słów.

❌Ten lek ma działanie immunosupresyjne i przeciwzapalne.
✅️Ten lek zmniejsza ból i obrzęk, a także łagodzi reakcje alergiczne.

Unikaj patosu, przesady i podniosłego stylu.

❌Jak długo cierpi Pani z powodu bólu ręki?
✅️Od kiedy boli Panią ręka?

REKLAMA

Jeśli musisz użyć trudnego terminu, wyjaśnij jego znaczenie.
Unikaj nadmiaru słów.

❌Przyjmowanie tego preparatu rano na czczo pozwoli na lepsze wchłanianie substancji czynnej i pozwoli na uniknięcie interakcji z pokarmem będącym składnikiem śniadania.
✅️Proszę stosować ten lek pół godziny przed śniadaniem, dzięki czemu będzie lepiej działał.

Pamiętaj, że jedno zdanie to jedna myśl.

Kto jest temu winny?

Nawet jeśli świadomie stosujemy zasady prostej komunikacji, warto zawsze upewnić się, czy nasza wypowiedź jest rzeczywiście dla pacjenta zrozumiała. W jaki sposób to zrobić?

PYTANIE

KOMENTARZ

✅️Czy mógłby Pan powtórzyć swoimi słowami to, co przed chwilą powiedziałam? Chciałabym się upewnić, czy dobrze Panu wszystko wytłumaczyłam.✅️Czy wystarczająco jasno wszystko Panu wytłumaczyłam? Może chciałby Pan, żebym coś powtórzyła?

Pytania zadane w ten sposób sugerują, że to farmaceuta/technik farmaceutyczny mógł wypowiedzieć się w sposób niezrozumiały.

❌Czy zrozumiał Pan, co powiedziałam?❌Czy wie Pan, co mam na myśli?

❌Rozumie Pan, o czym mówię?

Skonstruowane w ten sposób pytania nie są zadane prawidłowo. Obarczają one pacjenta zrozumieniem komunikatu, co może być obraźliwe lub wzbudzić u niego dyskomfort, wstyd lub zażenowanie w sytuacji, kiedy rzeczywiście nie zrozumiał naszych słów.

Różnica w powyższych wypowiedziach polega przede wszystkim na przerzuceniu winy za ewentualne niezrozumienie wypowiedzi. Pamiętaj, to na nas spoczywa odpowiedzialność, żeby pacjent zrozumiał naszą wypowiedź, a nie na pacjencie.

Podsumowanie

Prosty język nie jest prymitywny i prostacki. Wręcz przeciwnie, używanie prostego języka świadczy o wysokiej świadomości tego, jak powinna wyglądać skuteczna komunikacja.

Używanie prostego języka, zarówno w mowie jak i piśmie, jest szczególnie ważne w pracy z pacjentem, gdzie niezrozumienie komunikatu może być obarczone poważnym ryzykiem – utratą zdrowia, a nawet życia pacjenta.

Bibliografia