Rekomendując lek z grupy NLPZ należy wziąć pod uwagę wiele aspektów – nie tylko rodzaj bólu, jaki doskwiera pacjentowi, ale także:
- ciąża i karmienie piersią – w drugim trymestrze ciąży i podczas karmienia piersią dopuszcza się stosowanie ibuprofenu,
- nadciśnienie – pacjentom z nadciśnieniem w pierwszej kolejności należy zarekomendować żel przeciwbólowy lub/i doustny paracetamol,
- choroba wrzodowa żołądka – najmniejszy drażniący wpływ na błonę śluzową żołądka ma ibuprofen (ryzyko względne wystąpienia krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego wynosi 2,0), zaś najsilniejszy ketoprofen (ryzyko względne wystąpienia krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego wynosi 23,7),
- dotychczasowe leczenie – należy zweryfikować dotychczasowe postępowanie, tolerancję, skuteczność i ewentualne działania niepożądane,
- dodatkowe objawy – pacjenci z dodatkowymi objawami, które zwiększają ryzyko odwodnienia nie powinni stosować NLPZ.
Jakie pytania należy zadać pacjentowi przed rekomendacja NLPZ-u?
Rodzaj bólu i jego nasilenie wpływa zarówno na wybór konkretnego leku, jak i na jego postać, dlatego poniższe pytania skierowane w stronę pacjenta proszącego o lek przeciwbólowy są niezbędne.
- Na jaki rodzaj bólu potrzebuje Pan ten lek? Co dokładnie Pana boli?
Zdarza się, że pacjent prosi o lek przeciwbólowy, a po zebraniu dokładniejszego wywiadu okazuje się, że boli go gardło. Nie potrzebuje zatem leku doustnego o działaniu ogólnym, który od razu nasuwa się jako pierwszy, ale lek o działaniu miejscowym w innej postaci.
- Jak silny jest ból?
Jeśli pacjent ma problem z oceną nasilenia bólu, można go poprosić, aby wskazał z jaką siłą odczuwa ból w skali od 1 do 10, gdzie 1 określa brak bólu, a 10 najsilniejszy wyobrażalny ból.
W zależności od siły, z jaką pacjent odczuwa ból, można dokonać rekomendacji uwzględniając siłę działania dostępnych bez recepty NLPZ:
- słabe NLPZ – ibuprofen, kwas acetylosalicylowy,
- NLPZ o umiarkowanej sile działania – naproksen,
- silne NLPZ – diklofenak, indometacyna, ketoprofen.
Ból głowy i ból zęba
W przypadku bólu głowy i bólu zęba należy zarekomendować lek o krótkim i pośrednim okresie półtrwania – pacjentowi zależy bowiem na szybkim efekcie przeciwbólowym. Do takich leków należą m.in. ibuprofen, ketoprofen i naproksen.
Ból miesiączkowy
Pacjentce zmagającej się z bólem miesiączkowym nie należy rekomendować kwasu acetylosalicylowego, który może wydłużać i nasilać krwawienie miesiączkowe, a nawet prowadzić do krwotoków.
Ból gardła
Niektóre NLPZ może stosować w postaci miejscowej na błonę śluzową jamy ustnej i gardła. Należą do nich diklofenak, ketoporofen, flurbiprofen, salicylan choliny i benzydamina.
Ból mięśniowy
W przypadku bólu mięśniowego możliwe jest zastosowanie leków miejscowych na skórę, np. diklofenaku, naproksenu, ibuprofenu, indometacyny, nimesulidu, czy etofenamatu. Pacjentowi, który prosi o produkt doustny, należy zarekomendować odpowiedni lek uwzględniając również jego czas działania – dla pacjentów, którzy stosują przewlekle leki przeciwbólowe ważna może być wygoda stosowania, np. raz na dobę, jak w przypadku meloksykamu. Działanie meloksykamu nie rozpocznie się tak szybko, jak w przypadku np. ibuprofenu, dlatego nie będzie on dobrym wyborem w epizodycznym bólu, gdzie pacjentowi zależy na szybkim efekcie.
Rekomendując lek z grupy NLPZ należy wziąć pod uwagę wiele aspektów, które wpłyną na skuteczność terapii a także jej bezpieczeństwo. Różnorodność leków pod względem ich siły, czasu działania a także postaci leku sprawia, że możliwe jest dopasowanie terapii przeciwbólowej do potrzeb pacjenta.
Bibliografia
- https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/010/926/original/Strony_od_MpD_2011_06-8.pdf?1468413173
