Aerozole donosowe z glikokortykosteroidami mają we wskazaniach leczenie alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa (ANN), dlatego warto w tym miejscu wymienić dolegliwości, z którymi boryka się pacjent z ANN. [1]
Pacjent z ANN będzie skarżył się na następujące dolegliwości:
- świąd nosa,
- tzw. salwy kichania,
- wodnista wydzielina z nosa,
- zatkany nos.
Glikokortykosteroidy w postaci donosowej są podstawową opcją terapeutyczną ANN, tuż obok doustnych i donosowych leków przeciwhistaminowych. [2]
Zalecenia ARIA-GRADE 2019, dotyczące wyboru terapii w ANN, oparte są m.in. o następujące wnioski z badań:
- doustne leki przeciwhistaminowe wykazują słabsze działanie niż donosowe glikokortykosteroidy (dnGKS),
- donosowe leki przeciwhistaminowe wykazują mniejszą skuteczność niż dnGKS,
- donosowe leki przeciwhistaminowe rozpoczynają działanie w ciągu kilku minut, natomiast dnGKS rozpoczynają działanie po okresie od kilku godzin do kilku dni,
- połączenie dnGKS z doustnym lekiem przeciwhistaminowym nie przynosi dodatkowych korzyści w porównaniu z samym dnGKS,
- połączenie dnGKS z donosowym lekiem przeciwhistaminowym wykazuje silniejsze działanie niż zastosowanie samego dnGKS u chorych z umiarkowaną lub ciężką postacią ANN,
- połączenie dnGKS z donosowym lekiem przeciwhistaminowym wykazuje skuteczność w ciągu minut.
Powyższe wnioski powinny stanowić punkt odniesienia do decyzji podejmowanych w aptece. Poniżej przykłady różnych typów pacjenta i możliwości rekomendacji uwzględniając dnGKS.
Pacjent 1
Mężczyzna z objawami ANN, skarży się przede wszystkim na zatkany nos uniemożliwiający oddychanie. Prosi o spray do nosa.
Rekomendacja: Możesz zaproponować pacjentowi dwa produkty – dnGKS do stosowania długotrwałego i sympatykomimetyk (ksylometazolina lub oksymetazolina) do stosowania krótkotrwałego. Zgodnie z wytycznymi ARIA 2024-2025 jest to prawidłowe postępowanie – zastosowanie sympatykomimetyku do 5-7 dni rekompensuje dłuższe oczekiwanie na efekt dnGKS. [3]
Pacjent 2
Kobieta z objawami ANN, prosi o silne tabletki przeciwalergiczne. Skarży się, że od kilku dni stosuje już tabletki i objawy oczne ustąpiły, ale wciąż kicha i dokucza jej wodnista wydzielina z nosa.
Rekomendacja: Możesz zarekomendować inny lek przeciwhistaminowy zgodnie z pierwotną prośbą pacjentki, ale możesz również rozważyć rekomendację dnGKS jako produktu uzupełniającego terapię – działanie dnGKS będzie silniejsze niż doustnego leku przeciwhistaminowego.
Pacjent 3
Mężczyzna w wieku ok. 30 lat prosi o popularne krople do nosa obkurczające śluzówkę nosa. Po zebraniu wywiadu okazało się, że pacjentowi dokucza silny świąd śluzówki nosa i wodnista wydzielina.
Rekomendacja: Nawet jeśli pacjent prosi o konkretny produkt, zawsze zbierz wywiad, żeby ustalić, czy rzeczywiście jest to najlepsza dla niego opcja. W tym przypadku możesz zarekomendować dnGKS lub donosowy lek przeciwhistaminowy, jeśli pacjentowi zależy na szybkim efekcie. Pamiętaj, że działanie donosowego leku przeciwhistaminowego jest słabsze niż dnGKS, dlatego przy nasilonych objawach ANN terapia z wykorzystaniem aerozolu z lekiem przeciwhistaminowym może nie być wystarczająca.
Pacjent 4
Kobieta w średnim wieku skarży się, że od 2 dni stosuje spray do nosa (z mometazonem), ale nie widzi poprawy. Prosi o inny produkt, który pomoże jej na wodnistą wydzielinę z nosa i uporczywy świąd.
Rekomendacja: Konieczne jest przekazanie pacjentce informacji, że na efekt stosowania dnGKS trzeba poczekać. Pacjentka powinna kontynuować terapię, jednak w celu uzyskania szybkiego efektu możesz zaproponować dodatkowo spray z azelastyną (lekiem przeciwhistaminowym), który działa szybciej. Po uzyskaniu pełnego efektu może spróbować odstawić spray z azelastyną, ponieważ dnGKS działa silniej. Jeśli objawy wrócą, konieczna będzie kontynuacja terapii zarówno dnGKS (1×2) jak i azelastyną (2×1).
Podsumowanie
Donosowe GKS to leki, które są podstawą terapeutyczną alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Pomimo ich wysokiej skuteczności i siły działania wyższej w porównaniu z doustnymi lekami przeciwhistaminowymi, mają one pewne ograniczenia. Na efekt terapeutyczny należy poczekać nawet kilka dni, dlatego też nie zawsze ich wybór będzie słuszny. Jeśli jednak zdecydujesz się na rekomendację dnGKS pamiętaj, aby przekazać pacjentowi zasady prawidłowej aplikacji leku lub dołączyć wydrukowaną infografikę.
Bibliografia:
- Haleon Poland Sp. z o.o. (2023). ChPL Otriallergy Control
- Lipiec, A., & Jurkiewicz, D. (2021). Nowa opcja terapeutyczna w leczeniu alergicznego nieżytu nosa.OtolaryngolPol,75(5), 44-51. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.4556.
- Sousa-Pinto, B., Bousquet, J., Vieira, R. J., Schünemann, H. J., Zuberbier, T., Bognanni, A., Togias, A., Samolinski, B., Valiulis, A., Williams, S., Bedbrook, A., Czarlewski, W., Torres, M. J., Shamji, M. H., Morais-Almeida, M., Canonica, G. W., Vecillas, L. L., Dykewicz, M. S., Jacomelli, C., Klimek, L., … Fonseca, J. A. (2026). Allergic Rhinitis and Its Impact on Asthma (ARIA)-EAACI Guidelines-2024-2025 Revision: Part I-Guidelines on Intranasal Treatments. Allergy, 81(4), 954–976. https://doi.org/10.1111/all.70131
