Cech zarówno infekcyjnego, jak i alergicznego nieżytu nosa (co zostało przedstawione w Tabeli 1) jest wiele i są one bardzo pomocne w wyborze odpowiedniego leku na katar.
Tabela 1 Porównanie infekcyjnego i alergicznego nieżytu nosa.[1]
| CECHA PORÓWNAWCZA | INFEKCYJNY NIEŻYT NOSA | ALERGICZNY NIEŻYT NOSA |
| WODNISTY WYCIEK Z NOSA | często | często |
| ZATKANIE NOSA | często, zwykle znaczne | często, zmienne |
| KICHANIE | zwykle | często |
| ŚWIĄD NOSA | nigdy | zwykle |
| BÓL NOSA | zwykle | nigdy |
| ŚWIĄD OCZU | rzadko | często |
| KASZEL | często | dość często |
| GORĄCZKA | rzadko | nigdy |
| UOGÓLNIONY BÓL | nieznaczny | nigdy |
| ZMĘCZENIE, OSŁABIENIE | nieznaczne | niekiedy nieznaczne |
| BÓL GARDŁA | często | nigdy |
| ŚWIĄD PODNIEBIENIA I GARDŁA | nigdy | niekiedy |
| CZAS TRWANIA | 3–14 dni | tygodnie lub miesiące |
Jeśli chodzi o wybór leku na katar, sytuacja w aptece może wyglądać następująco: przychodzi pacjent, prosi o spray na katar, wydajemy pierwszy lepszy lek z ksylo- lub oksymetazoliną, pacjent wychodzi zadowolony, my szybko „załatwiliśmy sprawę” i wszyscy są szczęśliwi. Ale czy tak to powinno wyglądać? Pokażę Ci jak może to wyglądać inaczej.
Przychodzi pacjent do apteki i prosi o spray na katar…
Kiedy pacjent wchodzi do apteki, powiedz mu „dzień dobry” i…
Spójrz na niego! Tym samym nawiążesz kontakt wzrokowy, który nie tylko wpływa na dobre relacje. Twarz pacjenta może zdradzić wiele – możesz zauważyć np. zaczerwieniony nos, szklące się oczy, lekko otwarte usta z uwagi na niedrożny nos uniemożliwiający swobodne oddychanie. Tak wygląda przeziębiony pacjent. Możesz też zauważyć w jakim stanie jest pacjent, czy rzeczywiście wygląda na chorego, czy trudno zauważyć na jego twarzy jakiekolwiek oznaki choroby – to będzie też sugerowało, czy potrzebuje leku dla siebie, czy może dla kogoś innego, albo po prostu jest tylko lekko przeziębiony.
Zadaj kilka pytań, które umożliwią ocenę, z jakim rodzajem kataru zmaga się pacjent. Pytania te dobierz w zależności od wyglądu pacjenta, jego deklaracji, sezonu infekcyjnego lub alergicznego.
- Czy katarowi towarzyszą jakieś inne dolegliwości? – Jeśli pacjent wymieni m.in. ból gardła, ogólne osłabienie, ból głowy i kaszel, mamy do czynienia z katarem infekcyjnym.
- Czy katarowi towarzyszy świąd nosa, częste kichanie i świąd oczu? – Jeśli pacjent neguje objawy infekcyjne, warto dopytać o objawy, które świadczą o alergii.
- W jakim wieku jest pacjent? – warto wziąć pod uwagę, że u dzieci przedszkolnych częściej występują infekcje, natomiast jeśli w rodzinie występują alergie, jest większa szansa, że u dziecka też mogą się pojawić.
- Czy taki rodzaj kataru pojawia się sezonowo? – alergiczny nieżyt nosa charakteryzuje sezonowość, np. w przypadku alergii na pyłki. Tym samym będzie miało znaczenie, czy pacjent przyjdzie do apteki w kwietniu, czy w grudniu.
- Jak długo utrzymuje się katar? – czas trwania kataru może wskazywać na rodzaj nieżytu nosa.
- Co do tej pory stosował Pan na katar? – to kluczowe pytanie w przypadku osób, które deklarują długo utrzymujący się katar. Jest ono istotne z uwagi na możliwość rozwinięcia się polekowego nieżytu nosa – im wcześniej zostanie on wykryty, tym lepiej dla pacjenta.
Wybierz lek i koniecznie przekaż pacjentowi, jak powinien go prawidłowo stosować – zwróć uwagę na dawkowanie i długość terapii, sposób aplikacji leku donosowego, ewentualną konieczność wstrząśnięcia lekiem przed podaniem oraz termin przydatności leku po pierwszym otwarciu.
Podsumowanie
Wydawać by się mogło, że katar to „tylko katar”. Nic bardziej mylnego. U pacjenta z katarem jesteśmy w stanie zauważyć m.in.:
- objawy alergii, która powinna być skonsultowana z lekarzem,
- uzależnienie od leków udrażniających nos – ksylo- i oksymetazoliny,
- przewlekający się długotrwały katar, który może świadczyć o przewlekłym zapaleniu zatok.
Dlatego też nie wydawajmy pierwszego lepszego aerozolu na katar – traktujmy każdego pacjenta indywidualnie.
Bibliografia
https://www.mp.pl/interna/table/B16.17.3-1
