Zgodnie z wytycznymi dla lekarzy POZ z 2021 roku do miejscowego stosowania w przypadku bólu gardła wskazane są tabletki do ssania, aerozole lub płyny do płukania jamy ustnej zawierające:
- NLPZ,
- leki znieczulające miejscowo,
- antyseptyki. [1]
W oparciu o wymienione powyżej wytyczne NLPZ to leki, które można rekomendować pacjentowi z bólem gardła. W tym wskazaniu wykorzystuje się ich działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe.
Dostępne w aptekach leki do stosowania miejscowego w bólu gardła zawierają następujące NLPZ:
- benzydamina (spray, pastylki do ssania, płyn do płukania j. ustnej),
- diklofenak (płyn do płukania j. ustnej),
- flurbiprofen (pastylki do ssania, spray, płyn do płukania j. ustnej),
- ketoprofen (spray).
Warto przy okazji zwrócić uwagę, że szybkość i długość działania będą wynikiem zastosowanej postaci leku. Postać leku wybieramy z pacjentem zgodnie z jego preferencjami, jednocześnie należy pacjenta poinformować, że lek w postaci aerozolu i płynu do płukania jamy ustnej będzie działał szybciej, natomiast w postaci pastylek do ssania dłużej.
Benzydamina
Benzydamina niewątpliwie wyróżnia się na tle wymienionych powyżej leków. Choć należy do NLPZ, wykazuje inny mechanizm działania niż pozostałe leki z tej grupy – jej właściwości przeciwzapalne wynikają z hamowania prozapalnych cytokin. Ponadto benzydamina wykazuje działanie znieczulające miejscowo, co w terapii bólu gardła jest dodatkowym atutem. [2]
Mechanizm działania benzydaminy oraz jej niska biodostępność przy podaniu miejscowym (<10%) przekłada się bezpośrednio na jej wysoki profil bezpieczeństwa – można ją stosować u kobiet w ciąży i w czasie laktacji, a także u małych dzieci (bez dolnej granicy wieku). [2]
Diklofenak
Diklofenak po podaniu miejscowym na błony śluzowe w minimalnym stopniu przenika do krwiobiegu i w związku z tym praktycznie nie wykazuje działania ogólnoustrojowego. [3] Dzięki temu może być bezpiecznie stosowany u pacjentów z grup ryzyka, np. u osób z nadciśnieniem tętniczym i u seniorów. Mimo wysokiego profilu bezpieczeństwa, zgodnie z zapisem z ChPL leków z diklofenakiem, preparaty te przeznaczone są dla dzieci powyżej 14. r.ż. [3]
Flurbiprofen
Flurbiprofen bardzo dobrze wchłania się po podaniu miejscowym na śluzówkę jamy ustnej, dzięki czemu wykazuje właściwości ogólnoustrojowe. [4] Wpływa to bezpośrednio na większe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz niższy profil bezpieczeństwa w porównaniu do diklofenaku i benzydaminy. Mimo to leki z flurbiprofenem mają niższą granicę wieku niż diklofenak – przeznaczone są dla dzieci powyżej 12. r.ż. [4]
Ketoprofen
Ketoprofen w terapii bólu gardła dostępny jest jedynie pod postacią aerozolu do stosowania w jamie ustnej. Zgodnie z informacją zawartą w ChPL stężenie ketoprofenu we krwi po podaniu na błony śluzowe jest bardzo niskie i niewystarczające do wywołania ogólnoustrojowych efektów farmakologicznych, jednak produkt ten przeznaczony jest tylko dla osób dorosłych z wyłączeniem kobiet w ciąży i karmiących piersią. [5]
Podsumowanie
W terapii bólu gardła na polskim rynku dostępne są tylko 4 leki z grupy NLPZ, które znacząco się miedzy sobą różnią. Z racji tego, że są to produkty o kategorii OTC, trzeba mieć świadomość tych różnic i wiedzieć, jakiemu pacjentowi można je polecić:
- niemowlę – benzydamina,
- kobieta w ciąży i karmiąca piersią – benzydamina,
- pacjent z nadciśnieniem – benzydamina, ketoprofen, diklofenak,
- senior – benzydamina, ketoprofen, diklofenak,
- dziecko w wieku powyżej 12 lat – benzydamina, flurbiprofen,
- dziecko w wieku powyżej 14 lat – benzydamina, flurbiprofen, diklofenak,
- pacjent dorosły bez obciążeń – benzydamina, flurbiprofen, diklofenak, ketoprofen.
Bibliografia
- Diagnostyka i leczenie wybranych infekcji oraz stanów zapalnych dróg oddechowych. Wytyczne dla lekarzy POZ, Andrzej M. Fal i inni, Lekarz POZ 5/2021
- Benzydamina – korzyści i zagrożenia, Katarzyna Dominiak, Julia Bartkiewicz, Katarzyna Dettlaff, Farm Pol 2021, 77(1): 25-33.
- ChPL Glimbax, 12.09.2024
- ChPL Strepsils Intensive
- ChPL Ketoangin
