W praktyce aptecznej bardzo ważne jest zebranie odpowiedniego wywiadu i weryfikacja, czy zastosowanie leku przez pacjenta jest zasadne. W niektórych przypadkach właściwa może być nawet odmowa wydania leku i skierowanie pacjenta do lekarza. Dlatego też niezbędna jest nie tylko podstawowa wiedza dotycząca owsicy, ale również standardu rekomendacji.
Owsica – co warto wiedzieć
Owsik ludzki jest pasożytem jelita grubego człowieka, ale może też zasiedlać drogi rodne. Człowiek jest jego jedynym do tej pory znanym gospodarzem. Postać dojrzała ma postać białych nitek o długości ok. 1 cm.
Owsica dotyczy głównie dzieci przebywających w dużych skupiskach takich jak żłobki, przedszkola czy szkoły.
Do objawów owsicy należą:
- świąd odbytu nasilający się w godzinach wieczornych,
- zaczerwieniona i podrażniona skóra w okolicach odbytu,
- zgrzytanie zębami,
- utrata apetytu,
- ból głowy,
- osłabienie,
- nudności, bóle brzucha
- podkrążone oczy,
- zaburzenia snu.
Pacjenta, który prosi o preparat na owsiki, zapytaj o objawy i zweryfikuj zasadność stosowania produktu.
UWAGA!
Nie zaleca się profilaktycznego odrobaczania i stosowania zapobiegawczo pyrantelu u ludzi. Wyjątkiem są dwie sytuacje – kiedy zakażenie dotyczy jednego z domowników lub na odgórne zalecenie z uwagi na liczne przypadki zakażenia np. w jednej grupie przedszkolaków.
Standard rekomendacji i komunikacji z pacjentem
Wydając lek, przekaż pacjentowi najważniejsze informacje dotyczące jego stosowania:
- Dawka – dawkę należy dobrać do masy ciała pacjenta.
MOJA RADA
Nie musisz znać na pamięć dawkowania – zapytaj ile waży pacjent i zaznacz w ulotce, jaką objętość leku powinien otrzymać.
- Sposób przyjęcia leku – lek należy przyjąć w trakcie lub po posiłku. W przypadku zawiesiny należy pamiętać o dokładnym wstrząśnięciu przed użyciem. Tabletki, z kolei, należy przed połknięciem dokładnie rozgryźć lub rozkruszyć.
UWAGA!
Koniecznie przekaż pacjentowi, że tabletki z pyrantelem należy rozgryźć lub rozkruszyć przed połknięciem.
- Schemat stosowania – określoną dawkę leku należy przyjąć powtórnie po 2 lub 3 tygodniach.
Komunikat dla pacjenta: „Przyjęcie drugiej dawki po 2 lub 3 tygodniach jest bezwzględnie konieczne. Lek działa tylko na dorosłe postacie i larwy. Jeśli dawka nie zostanie powtórzona, z jaj wylęgną się nowe osobniki i dojdzie do nawrotu zakażenia.”
UWAGA!
Lek w postaci zawiesiny można po otwarciu przechowywać przez 21 dni. Jeśli dawka jednorazowa wynosi do 7,5 ml, jedno opakowanie wystarczy na oba podania.
- Leczenie całej rodziny – owsica jest chorobą wysoce zakaźną, dlatego konieczne jest przyjęcie leku przez cała rodzinę.
Komunikat dla pacjenta: „Aby terapia była skuteczna, lek muszą przyjąć w tym samym czasie wszyscy domownicy, nawet jeśli nie mają żadnych objawów.”
- Higiena i reżim sanitarny – poinformuj pacjenta o konieczności wdrożenia poniższych kroków:
- Pranie i gotowanie – pościel, ręczniki oraz bieliznę wszystkich domowników należy wyprać w temperaturze minimum 60°C i wyprasować gorącym żelazkiem.
- Pielęgnacja osobista – krótkie obcięcie paznokci oraz codzienna, poranna kąpiel. Rano, po wieczornym przyjęciu leku, należy pamiętać o obowiązkowej zmianie piżam oraz pościeli.
- Sprzątanie – dokładne odkurzenie i umycie na mokro mieszkania, szczególnie sypialni i toalety.
Warto wiedzieć, że poza organizmem żywiciela dorosłe owsiki żyją krótko, maksymalnie do 20 godzin.
Podsumowanie
Owsica to wstydliwy problem, który może wprawiać pacjenta lub jego opiekuna w spore zakłopotanie. Twoja rolą jest zapewnienie wsparcia i udzielenie fachowej porady. Zbierz niezbędny wywiad. Rzeczowo, ale i z empatią, przekaż najważniejsze informacje dotyczące leczenia. Przedstaw zasady higieny.
Bibliografia:
- Ulotka leku Owix 250 mg/5 ml (2012). ChPL Owix tabletki
- https://bezowsikow.pl/o-zarazeniu-owsikami/higiena-i-porzadki/
- https://www.gov.pl/web/psse-wieliczka/owsica
- Własienko, A., & Kuchar, E. (2017). Diagnosis, treatment and prevention of the most common parasitic diseases in children: current problems of the pediatrician and family doctor. Lekarz POZ, 3(2), 154-160.
