Zakażenie RSV ma szeroki zakres objawów klinicznych – od stanów bezobjawowych po ostre zapalenie płuc i ciężką, zagrażającą życiu niewydolność oddechową. Częstość zakażeń RSV wymagających interwencji medycznej rośnie wraz z wiekiem i jest najwyższa wśród osób w wieku senioralnym [1]. Stąd też główną obawą zachorowania na RSV wśród seniorów jest ryzyko powikłań, które realnie mogą prowadzić do znacznego obniżenia jakości życia pacjenta, utraty samodzielności, a także do śmierci.
Współczesna i nowoczesna apteka staje się centrum profilaktyki zdrowotnej. Twoją rolą, jako technika farmaceutycznego, w budowaniu świadomości wśród pacjentów na temat dostępnych szczepień (w tym również przeciwko RSV), jest przede wszystkim:
- Identyfikacja pacjenta, dla którego szczepienie jest korzystnym rozwiązaniem.
- Rozmowa z pacjentem na temat możliwości szczepienia.
- Przekazanie pacjenta w ręce farmaceuty.
Do tego ważnego i odpowiedzialnego zadania warto jednak odpowiednio się przygotować.
Zgodnie z regułą autorytetu opisaną przez Cialdiniego, zadbaj o to, aby pacjent widział w Tobie eksperta i fachowca:
- naucz się używać precyzyjnego, ale zrozumiałego języka – pacjenci doceniają osoby, które potrafią mówić prosto na trudne tematy,
- mów pewnie i płynnie powołując się na aktualne zalecenia medyczne – zadbaj o swoją wiedzę, dzięki czemu zyskasz na pewności siebie, a w oczach pacjenta będziesz postrzegana/-y jako osoba kompetentna,
- wyglądaj jak ekspert – miej zawsze ułożone włosy, nienachalny makijaż, perfekcyjny manicure i idealnie wyprasowany fartuch,
- utrzymuj porządek na pierwszym stole – uporządkowana przestrzeń buduje wrażenie profesjonalizmu i skrupulatności,
- zachowuj spokój i wysoki poziom kultury osobistej [3].
IDENTYFIKACJA PACJENTA
Przeciwko RSV mogą zaszczepić się pacjenci powyżej 18 r.ż., jednak szczepienie to skierowane jest przede wszystkim do pacjentów z grup ryzyka.
Do grup ryzyka ciężkiego przebiegu i powikłań zakażenia RSV wśród dorosłych należą:
- osoby po 60. roku życia,
- osoby ze współistniejącymi schorzeniami kardiologicznymi, w tym szczególnie z niewydolnością serca, choroba niedokrwienna serca, zaburzeniami rytmu serca,
- osoby ze współistniejącymi schorzeniami płuc, w tym szczególnie z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc i astmą oskrzelową,
- osoby z obniżoną odpornością, w tym szczególnie po przeszczepie szpiku kostnego lub po przeszczepie narządowym,
- osoby z cukrzycą,
- osoby z przewlekłą chorobą nerek,
- osoby z chorobami hematologicznymi [2].
ROZMOWA Z PACJENTEM
Warto w sposób naturalny wykorzystywać sytuacje, które stanowią świetną okazję do poinformowania pacjenta o możliwości wykonania szczepienia i dostosować komunikat do jego potrzeb. Nie bądź nachalny i nie mów każdemu pacjentowi tego samego wyuczonego zdania. Wręcz przeciwnie, daj pacjentowi wybór i uszanuj jego decyzję.
PACJENT, KTÓRY CHCE SIĘ ZASZCZEPIĆ NA GRYPĘ
W rozmowie z pacjentem możesz wykorzystać poniższe komunikaty:
- „Świetnie, że zdecydował się Pan zaszczepić na grypę. Dzięki temu ryzyko zachorowania będzie mniejsze, a jeśli już Pan zachoruje, to uniknie Pan niebezpiecznych powikłań. Przy okazji zapytam, czy szczepił się już Pan na RSV?”
- „Czy rozmawiał już Pan z kimś na temat szczepienia przeciw RSV? Szczepienie przeciw grypie to bardzo dobra okazja, aby zabezpieczyć się również przed ciężkim przebiegiem RSV.”
- „A czy zastanawiał się też Pan nad przyjęciem szczepionki przeciwko RSV? Można ją przyjąć razem ze szczepionką na grypę i w Pana przypadku również jest ona bezpłatna.”
PACJENT POWYŻEJ 60. R.Ż., KTÓRY PROSI O „COŚ NA ODPORNOŚĆ”
Sytuacja, w której pacjent prosi o „coś na odporność” jest doskonałą okazją do tego, aby zapytać go, jakie jeszcze podejmuje działania, aby zabezpieczyć się przed zachorowaniem. Szczepienie przeciw RSV dedykowane jest głównie osobom powyżej 60. r.ż. [4] i dla tej grupy pacjentów obie szczepionki dostępne na polskim rynku są refundowane [5]. Preparat Arexvy dodatkowo jest przeznaczony dla wszystkich osób dorosłych [6], jednak pacjenci w wieku 18-59 lat są zobowiązani do zapłaty pełnej kwoty.
W rozmowie z pacjentem możesz wykorzystać poniższe komunikaty:
- „Widzę, że dba Pan o siebie i swoją odporność przed zimą. To świetnie! A czy rozmawiał Pan już z kimś na temat szczepień, np. przeciwko grypie i RSV?”
- „Czy szuka Pan ogólnego wzmocnienia, czy zależy Panu na ochronie przed konkretnymi, ciężkimi chorobami układu oddechowego, takimi jak RSV czy grypa?”
- „Suplementacja to wsparcie codzienne, ale szczepienie daje skuteczną ochronę przed powikłaniami RSV. Czy chciałby Pan dzisiaj porozmawiać o możliwości wykonania szczepienia z naszym farmaceutą, czy woli Pan zabrać ulotkę do domu?”
- „Świetnie, że chce Pan zabezpieczyć się przed zachorowaniem na infekcje sezonowe. A czy zastanawiał się Pan nad przyjęciem szczepionki przeciwko RSV? Można ją przyjąć razem ze szczepionką na grypę i tym samym na jednej wizycie może Pan skutecznie zabezpieczyć się przed ciężkim przebiegiem choroby i powikłaniami poinfekcyjnymi.”
- „Świetnie, że chce Pan zabezpieczyć się przed infekcjami. A wie Pan, że najskuteczniejszymi metodami zapobiegania infekcjom są szczepienia? Może chciałby Pan porozmawiać z farmaceutą na temat szczepień przeciw grypie i RSV?”
Zachęcając pacjenta do wykonania szczepienia warto również wykorzystać język korzyści i np. podkreślić fakt, że zgodnie z aktualnymi zaleceniami wystarczy jedna dawka szczepionki.
PACJENT, KTÓRY REALIZUJE RECEPTĘ NA LEKI PULMONOLOGICZNE, KARDIOLOGICZNE LUB PRZECIWCUKRZYCOWE.
Pacjenci pulmonologiczni, kardiologiczni oraz diabetycy, choć sami często nie zdają sobie z tego sprawy, są w grupie ryzyka ciężkiego przebiegu i powikłań zakażenia RSV. Dlatego też tak ważna jest edukacja tych pacjentów. Pamiętaj jednak, żeby nie straszyć groźnymi powikłaniami, czy nawet śmiercią, ale przekazać pacjentowi merytoryczne informacje.
W rozmowie z pacjentem możesz wykorzystać poniższe komunikaty:
- „Przy chorobach płuc warto rozważyć profilaktykę RSV. Dziś jest okazja, żeby porozmawiać z farmaceutą na temat szczepień ochronnych. Może chciałby Pan skorzystać z tej możliwości?”
- „Infekcja RSV zwiększa ryzyko zaostrzenia choroby przewlekłej, w tym również cukrzycy. Może chciałby Pan porozmawiać z farmaceutą o szczepieniu przeciwko RSV?”
PRZEKAZANIE PACJENTA FARMACEUCIE
Zaproponuj pacjentowi rozmowę z farmaceutą, kiedy zaczynają padać konkretne pytania o:
- kwalifikację do szczepienia,
- przeciwwskazania do szczepienia,
- receptę farmaceutyczną,
- wykonanie szczepienia.
Podsumowanie
Bardzo często podkreślana jest rola farmaceutów i aptecznych punktów szczepień we wzroście wyszczepialności polskich pacjentów. Warto zauważyć jak ogromną rolę w tym procesie pełnią technicy farmaceutyczni pracujący przy pierwszym stole. Sukces aptecznych punktów szczepień to tak naprawdę sukces całych zespołów aptecznych, w których każdy ma swoje zadanie do wykonania i swoje kompetencje do wykorzystania, aby finalnie zyskał nie kto inny, jak pacjent.
Bibliografia
- Alfano, F., Bigoni, T., Caggiano, F. P., & Papi, A. (2024). Respiratory Syncytial Virus Infection in Older Adults: An Update. Drugs & aging, 41(6), 487–505. https://doi.org/10.1007/s40266-024-01118-9
- https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/rsv-2/ Dostęp: 29.07.2026
- Cialdini, R. (2011) Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
- Nitsch-Osuch, A., Antczak, A., Barczyk, A., Czupryniak, L., Grabowski, M., & Kupczyk, M. et al. (2023). Rekomendacje grupy ekspertów w zakresie szczepień przeciw wirusowi RS osób dorosłych. Lekarz POZ, 9(6), 301-308
- Obwieszczenie z dnia 17 czerwca 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 lipca 2026 r.
- GlaxoSmithKline Biologicals SA. (2023) ChPL Arexvy. Pobrano z: https://www.ema.europa.eu/pl/documents/product-information/arexvy-epar-product-information_pl.pdf Dostęp: 30.07.2026
