Współpraca technika i farmaceuty podczas wydawania leków [Kompetencje miękkie]

Niektóre leki zgodnie z ustawą może wydawać tylko farmaceuta. W sytuacji, kiedy pacjent prosi technika farmaceutycznego o lek z tej grupy, konieczne jest zatem, aby zwrócić się do farmaceuty o pomoc. Niezbędne jest również, żeby poinformować o tym pacjenta, który może być całą sytuacją zdezorientowany. Jak to zrobić profesjonalnie, żeby pacjent czuł się dobrze objęty opieką?

Autor: Mariola Zemła 5 marca 2026 6 min czytania

Ustawa Prawo farmaceutyczne reguluje, których leków nie może wydać technik farmaceutyczny. Są to:

substancje bardzo silnie działające określone w Urzędowym Wykazie Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
środki odurzające,
leki z wykazu I-P i II-P. [1]

Zgodnie z zapisem w ustawie nie chodzi o substancje bardzo silnie działające określone według Farmakopei Polskiej (wykaz A), co sprawia, że przepis staje się sporny. W związku z tym apteki podchodzą do tego w różny sposób.

Wydawanie wyżej wymienionych leków należy do zakresu obowiązków magistra farmacji. To właśnie on poproszony o wydanie leku zobowiązany jest do tego, żeby podejść, przeprowadzić wywiad, udzielić niezbędnych informacji i finalnie wydać lek. Jest to ważne z perspektywy pacjenta, który dostaje jasny komunikat, że nie chodzi tylko o samo wydanie leku, ale również o czuwanie nad bezpieczeństwem jego stosowania. Farmaceuta zatem musi podejść odpowiedzialnie do swojego zadania.

Sytuacje zza pierwszego stołu

W sytuacji, kiedy pacjent prosi np. o lek z kodeiną, przekaż krótką informację na temat swoich uprawnień i powiedz, co w związku z tym nastąpi – analogicznie do „Proszę o chwilę cierpliwości, podejdę do magazynu po pański lek i za chwilę wrócę”. Możesz wykorzystać poniższe komunikaty:

„Zgodnie z przepisami Prawa farmaceutycznego nie mogę wydać Panu tego leku, ale zaraz zawołam koleżankę, która ma do tego uprawnienia. Proszę chwilę zaczekać/Proszę podejść do okienka obok i chwilę zaczekać.”

„Niestety nie mam uprawnień, które umożliwiłyby mi wydanie tego leku, ale za chwilę podejdzie do Pana koleżanka. A czy ja mogę Panu jeszcze w czymś pomóc?”

Zatem zadbaj o następujące kwestie:

poinformuj krótko pacjenta, że zgodnie z ustawą nie masz uprawnień do wydawania tego leku;
przedstaw pacjentowi, co teraz nastąpi – zawsze informuj, co robisz, dzięki czemu pacjent poczuje się bardziej komfortowo;
w zależności od sytuacji lub zasad panujących w aptece, podejdź do farmaceuty i poproś o wydanie leku albo poproś pacjenta o podejście do okienka, przy którym pracuje farmaceuta. W przypadku leku na receptę, możesz przygotować już wydruk QR z dostępem do recepty, dzięki czemu pacjent nie będzie musiał po raz kolejny przekazywać kodu i numeru PESEL;
jeśli farmaceuta za chwilę podejdzie, poinformuj o tym pacjenta i zapytaj, czy w jakiś sposób możesz jeszcze mu pomóc. Swoim zachowaniem stwórz wizerunek profesjonalisty.

Dla kontrastu poniżej przykład błędnie sformułowanego komunikatu wraz z uzasadnieniem:

„Nie mogę wydać Panu tego leku. Idę zawołać koleżankę farmaceutkę.”

Pacjenci często nie rozróżniają, kim jest technik farmaceutyczny, a kim farmaceuta, dlatego, jeśli wypowiesz takie zdanie, możesz wzbudzić w pacjencie niepokój, a nawet strach. Pacjent może pomyśleć, że ma do czynienia z osobą niekompetentną, a to przecież nieprawda.
Pacjent nie otrzymał informacji, dlaczego nie może mu zostać wydany lek. Może się obawiać, że recepta jest źle wypisana, albo że w ogóle nie może otrzymać leku.
Nawet jeśli nie możesz wydać leku, odpowiednio zaopiekuj się pacjentem.

Wiemy, że sytuacje w aptekach są różne i różnie pacjenci reagują, dlatego poniżej przykładowe rozmowy, z którymi możesz spotkać się w aptece.

Rozmowa 1.

Pacjent: Dzień dobry, poproszę ten lek (podaje receptę).

Technik farmaceutyczny: Dzień dobry, z tego, co widzę, jest to lek, który może wydać Panu tylko magister farmacji. Proszę o chwilę cierpliwości, już zawołam koleżankę.

P: A Pani nie może wydać mi tego leku? Spieszę się.

TF: Rozumiem, ale zgodnie z przepisami prawa farmaceutycznego są leki, nad którymi nadzór sprawuje tylko i wyłącznie magister farmacji. Moja rola jako technika obejmuje wiele zadań związanych z realizacją recept, natomiast w tym przypadku prawo jasno określa, kto może Panu wydać ten lek.

P: Czyli muszę czekać?

TF: Zrobię wszystko, żeby to trwało jak najkrócej. Magister podejdzie do Pana i wyda lek.

P: Dobrze.

Rozmowa 2.

Pacjent: Dzień dobry, poproszę te tabletki na katar (pokazuje zdjęcie w telefonie).

REKLAMA

Technik farmaceutyczny: Dzień dobry. Panie Rafale, widzę, że męczy Pana katar. Domyślam się, że szybko chce Pan poczuć ulgę. A czy dokuczają Panu jeszcze jakieś inne objawy?

P: Nie, tylko ten paskudny katar. Nie mogę przez niego oddychać, przez całą noc się męczyłem.

TF: Rozumiem. Lek, o który Pan prosi należy do wykazu leków, które zgodnie z Prawem farmaceutycznym może Panu wydać tylko magister farmacji. Zawołam koleżankę, która zdecyduje, czy rzeczywiście ten lek jest dla Pana najlepszym rozwiązaniem i przekaże wszystkie niezbędne informacje. Proszę o chwilę cierpliwości.

P: Bardzo Pani dziękuję.

Rozmowa 3.

Pacjent: Dzień dobry, poproszę XYZ.

Technik farmaceutyczny: Dzień dobry. Rozumiem, że męczy Pana kaszel.

P: Tak, dokładnie (pacjent zaczyna kaszleć).

TF: W takim razie proszę chwilę zaczekać. Jako technik farmaceutyczny nie mam uprawnień do wydania tego leku, ale zapraszam do stanowiska obok. Magister zaraz do Pana podejdzie, zbierze odpowiedni wywiad i jeśli uzna to za słuszne, wyda Panu lek.

P: Coo?! Proszę wydać mi lek. Sam wiem, czy te tabletki są mi potrzebne.

TF: Rozumiem. Jak już wspomniałam, jako technik farmaceutyczny mam wiele kompetencji, ale akurat nadzór nad tego rodzaju lekami sprawuje tylko i wyłącznie magister farmacji. Proszę o chwilę cierpliwości.

P: Nie będę z nikim rozmawiał! Chcę tylko te tabletki!

TF: Niestety nie mogę ich Panu wydać. Może to zrobić tylko magister farmacji.

P: W takim razie do widzenia!

TF: Do widzenia

Bądź przygotowany na to, że rozzłoszczony pacjent może wybiec z apteki, trzaskając drzwiami. Sytuacje, w których pacjent jest zdenerwowany, a nawet agresywny, nie mogą powodować, że tracisz pewność siebie i opanowanie.

Podsumowanie

Wydawanie leków bardzo silnie działających, środków odurzających i psychotropów I-P i II-P należy do obowiązków magistra farmacji. Rolą technika farmaceutycznego jest pokierowanie rozmową w taki sposób, aby pacjent czuł się maksymalnie objęty opieką i miał pewność, że rozmawia z profesjonalistą. Współpraca na linii technik farmaceutyczny – farmaceuta jest bardzo ważna, również w kontekście tego tematu, który z pozoru technika farmaceutycznego nie dotyczy.

Bibliografia: