Zwrot produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych w aptece stacjonarnej
Zgodnie z art. 96 ust. 7-8 Ustawy Prawo Farmaceutyczne produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne wydane z apteki nie podlegają zwrotowi. Wyjątek dotyczy produktu leczniczego lub wyrobu medycznego zwracanego aptece z powodu wady jakościowej lub niewłaściwego wydania, a także sfałszowanego produktu leczniczego. [1] Poniżej przedstawiono przykładową sytuację oraz reakcję personelu apteki, która nie eskaluje konfliktu:
Kontekst sytuacji: pacjent zakupił w aptece lek z grupy agonistów receptora GLP-1, wymagający przestrzegania określonych przez producenta warunków przechowywania i transportu. Został o nich poinformowany. Pacjent wydawał się zdenerwowany i roztargniony. W związku z tym technik farmaceutyczny dodatkowo napisał na opakowaniu informację: przechowywać w lodówce i zaproponował zakup torby termoizolacyjnej. Pacjent odmówił i pospiesznie wyszedł z apteki. Po kilkunastu minutach wrócił z prośbą o zwrot leku.
Pacjent: Przed chwilą zakupiłem u Pana/Pani lek. Pierwszy raz realizowałem receptę na ten preparat. Jestem tu przejazdem i kolejne dwie godziny spędzę w aucie. Poproszę o zwrot pieniędzy!
Technik farmaceutyczny: Proszę Pana, przed wydaniem leku poinformowałem Pana o warunkach przechowywania. W tej sytuacji przepisy nie pozwalają na przyjęcie zwrotu produktu leczniczego.
Pacjent: Jak to?! Przecież wszędzie konsument ma prawo zwrotu! Nie zostawię tak tej sprawy!
Technik farmaceutyczny: Rozumiem Pana zdenerwowanie. Wydał Pan dużą kwotę i teraz czuje się Pan niesprawiedliwie potraktowany. Chcę Panu pomóc w znalezieniu rozwiązania. Może jednak rozważy Pan zakup torby termoizolacyjnej? Zapewni ona właściwe warunki przechowywania na czas transportu.
Pacjent: No dobrze… Niech już będzie ta torba skoro nie można inaczej.
Czy można zwrócić suplement diety lub kosmetyk do apteki?
Suplementy diety i kosmetyki podlegają ogólnym zasadom prawa konsumenckiego. Pacjent nie ma ustawowego prawa zwrotu pełnowartościowego towaru kupionego w aptece stacjonarnej tylko dlatego, że zmienił zdanie. Apteka może dobrowolnie dopuścić taki zwrot, ale nie ma takiego obowiązku. Jeżeli natomiast produkt jest wadliwy lub niezgodny z umową, pacjent może skorzystać z przewidzianych prawem uprawnień reklamacyjnych – w pierwszej kolejności żądać naprawy lub wymiany, a w określonych sytuacjach także obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy. [2] Poniżej przedstawiono przykładową sytuację oraz reakcję personelu apteki, która nie eskaluje konfliktu:
Kontekst sytuacji: Pacjentka poprosiła o konkretny, reklamowany suplement diety na odchudzanie. Technik farmaceutyczny zapytał czy potrzebuje dodatkowych informacji o preparacie. Kobieta stwierdziła, że wszystko wie od sąsiadki. Po kilkudziesięciu minutach wraca zdenerwowana do apteki.
Pacjentka: Przed godziną kupowałam u Państwa suplement diety na odchudzanie. W sąsiedniej aptece jest trzydzieści złotych tańszy! To karygodne! Jesteście Państwo najdroższą apteką w okolicy!
Technik farmaceutyczny: Rozumiem, że różnica w cenie może być dla Pani zaskakująca. W przypadku pełnowartościowego produktu kupionego stacjonarnie przepisy nie dają jednak prawa do zwrotu tylko dlatego, że w innym miejscu znalazła Pani niższą cenę. W każdej aptece są produkty w niższej i wyższej cenie. Mam nadzieję, że da nam Pani jeszcze szansę na udowodnienie, że jesteśmy konkurencyjni cenowo.
Pacjentka: W takim razie następnym razem na pewno uważnie sprawdzę ceny. Nie zdawałam sobie sprawy, że mogą być takie różnice.
Czy można zwrócić sprzęt medyczny kupiony w aptece stacjonarnej?
Przed podjęciem decyzji o zwrocie należy sprawdzić, jaki status ma dany produkt. O zakwalifikowaniu go jako wyrobu medycznego decyduje przede wszystkim przewidziane zastosowanie określone przez producenta. Jeżeli wskazuje on, że urządzenie służy np. do diagnozowania, monitorowania lub leczenia choroby, może to wskazywać, że mamy do czynienia z wyrobem medycznym. Informacji należy szukać przede wszystkim na oznakowaniu i w instrukcji używania, a w razie wątpliwości również w deklaracji zgodności UE producenta. [3] Jeśli urządzenie jest wyrobem medycznym, zastosowanie mają zasady dotyczące zwrotu wyrobów medycznych opisane powyżej.
Poniżej przedstawiono przykładową sytuację oraz reakcję personelu apteki, która nie eskaluje konfliktu:
Kontekst sytuacji: Młoda kobieta poprosiła o dobrej jakości inhalator dla dziecka. Technik zaproponował konkretny model, wyjaśnił sposób użytkowania i sfinalizował transakcję. Po godzinie pacjentka wróciła do apteki i poprosiła o zwrot pieniędzy. W międzyczasie była u lekarza i okazało się, że inhalator nie będzie obecnie potrzebny.
Pacjentka: Witam, byłam u Państwa godzinę temu. Kupiłam inhalator. Chcę go zwrócić. Byłam w międzyczasie u lekarza i okazało się, że potrzebny jest antybiotyk. Poproszę o zwrot pieniędzy.
Technik farmaceutyczny: Wydała już Pani sporo pieniędzy, a lekarz jednak nie zalecił inhalacji?
Pacjentka: Tak, dokładnie. Chcę go zwrócić.
Technik farmaceutyczny: Niestety, ponieważ inhalator jest wyrobem medycznym, nie możemy przyjąć jego zwrotu tylko dlatego, że okazał się niepotrzebny. Przepisy przewidują możliwość zwrotu wyrobu medycznego m.in. w przypadku wady jakościowej lub niewłaściwego wydania. Rozumiem, że to dla Pani kłopotliwe, zwłaszcza po poniesieniu kosztu zakupu.
Pacjentka: Nie wiedziałam, że takie są zasady w aptece. Rozumiem, dziękuję za wyjaśnienie.
Pacjent nie ma paragonu – czy możesz odmówić reklamacji?
Brak paragonu fiskalnego nie pozbawia pacjenta prawa do reklamacji. Paragon jest jednym z dowodów zakupu, ale nie jedynym. Transakcja może zostać potwierdzona również np. potwierdzeniem płatności kartą lub wyciągiem z rachunku. Inaczej jest w przypadku dobrowolnego zwrotu pełnowartościowego produktu kupionego stacjonarnie – jeżeli apteka dopuszcza takie zwroty, może określić ich warunki, w tym wymagać przedstawienia paragonu. [4]
Podsumowanie
Odmowa przyjęcia zwrotu bywa dla pacjenta niezrozumiała. Właśnie dlatego należy dokładnie znać zasady przyjmowania zwrotów i reklamacji. Równie ważny jest sposób, w jaki przekazujemy informację pacjentowi. Warto spokojnie i zrozumiale wyjaśnić, z czego wynika odmowa i dlaczego w danej sytuacji apteka nie może przyjąć produktu.
Najczęstsze sytuacje związane ze zwrotem i reklamacją w aptece zestawiono na Rycinie 1 – warto potraktować ją jako szybką ściągę do codziennej pracy.
Znajomość przepisów połączona z odpowiednim językiem komunikacji pozwala nie tylko podjąć właściwą decyzję, lecz także przekazać ją pacjentowi w sposób pewny, profesjonalny i ograniczający ryzyko niepotrzebnego konfliktu.
Autorka: mgr farm. Agnieszka Krzemińska
Bibliografia:
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2026 r. poz. 612, z późn. zm.), art. 96 ust. 7–8.
- 2 pkt 4a oraz art. 43a i nast. ustawy o prawach konsumenta
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych (MDR), art. 2 pkt 1 i 12.
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, „Niezgodność towaru z umową”, Prawa konsumenta, dostęp: 15.08.2026 r.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2026 r. poz. 612, z późn. zm.), art. 96 ust. 7–8.
- 2 pkt 4a oraz art. 43a i nast. ustawy o prawach konsumenta
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych (MDR), art. 2 pkt 1 i 12.
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, „Niezgodność towaru z umową”, Prawa konsumenta, dostęp: 15.08.2026 r.
