Chrypka określana jest jako szorstki i matowy głos, który może wynikać z zaburzenia drgań fałdów głosowych na skutek ich podrażnienia lub uszkodzenia. Oprócz tego może też być wywołana uszkodzeniem mięśni krtani lub nerwów, które unerwiają krtań.
Przyczyny chrypki
Przyczyn chrypki jest wiele i warto je znać. Problem z mową niezwiązany z przeziębieniem lub przeciążeniem aparatu mowy wymaga bowiem zupełnie innej interwencji.
Do przyczyn chrypki należą m.in.:
- ostre zapalenie krtani w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych,
- przeciążenie głosu związane z wykonywaną pracą (śpiewacy operowi, aktorzy, nauczyciele itd.)
- refluks żołądkowo-jelitowy,
- wpływ substancji drażniących, np. dymu papierosowego,
- nieprawidłowe stosowanie glikokortykosteroidów wziewnych,
- nadużywanie alkoholu,
- nowotwór krtani lub gardła,
- stan po intubacji,
- niedoczynność tarczycy.
Red flags
Obecność czerwonych flag w przebiegu chrypki u pacjenta wiąże się z koniecznością odbycia pilnej wizyty lekarskiej.
| RED FLAGS |
| CHRYPKA NIEZWIĄZANA Z INFEKCJĄ UTRZYMUJĄCA SIĘ POWYŻEJ 2 TYG. |
| KRWIOPLUCIE |
| DUSZNOŚĆ |
| BÓL PRZY PRZEŁYKANIU |
| UTRUDNIONE PRZEŁYKANIE |
| UTRATA MASY CIAŁA |
Wywiad
Przeprowadzenie wywiadu z pacjentem, który ma chrypkę lub stracił głos może być utrudnione. Z tego powodu koniecznie należy wziąć pod uwagę stan pacjenta i jego możliwości komunikacyjne. Kiedy do apteki przychodzi pacjent i z dużym trudem, wręcz szeptem, prosi o coś na chrypkę, możesz na początku wprowadzić pacjenta w temat. Spowoduje to, że będzie czuł się bardziej komfortowo:
„Rozumiem, że ma Pan problem z mówieniem, ale chciałabym jednak zadać Panu kilka bardzo ważnych pytań. Postaram się zadać je w taki sposób, żeby nie musiał Pan nadwyrężać głosu. Wystarczy, jeśli skinie Pan głową na tak, albo na nie, dobrze?”
Spodziewany się w tym miejscu kiwnięcia głową na tak i zadajemy pacjentowi pytania zamknięte:
- „Czy chrypka związana jest z przeziębieniem, tzn. ma Pan inne objawy takie jak katar, ból gardła, czy pogorszone samopoczucie?”
- „Czy chrypka jest związana z jakimś przesileniem głosu?”
- „Czy chrypka trwa dłużej niż dwa tygodnie?”
- „Czy pracuje Pan głosem?”
- „Czy choruje Pan na refluks?”
- „Czy odczuwa Pan takie objawy jak ból przy przełykaniu, problem z połykaniem, duszność, krwioplucie?”
- „Czy w ostatnim czasie zaobserwował Pan utratę masy ciała?”
- „Czy przyjmuje Pan jakieś leki wziewne albo pali papierosy?”
Nie musisz zadawać wszystkich pytań – jeśli już przy pierwszym pytaniu pacjent odpowie twierdząco, albo widzisz wyraźnie, że jest przeziębiony, nie ma potrzeby, aby pytać o krwioplucie. W tym przypadku ważna jest również świadoma obserwacja pacjenta.
Interwencja
Podjęta interwencja będzie zależeć od uzyskanych odpowiedzi.
| Pacjent jest przeziębiony lub nadwyrężył głos. | Zaproponuj miejscowy środek łagodzący gardło – przynieś kilka alternatyw (np. spray, tabletki do ssania, koncentrat do płukania gardła) i pozwól pacjentowi wybrać najlepszą dla niego opcję (pacjent będzie miał możliwość wskazać dłonią wybrany produkt). |
| Pacjent pracuje głosem, chrypka pojawia się co jakiś czas. | Oprócz doraźnych preparatów łagodzących i nawilżających warto zaproponować konsultację foniatryczną. |
| Pacjent deklaruje, że chrypka trwa dłużej niż dwa tygodnie lub towarzyszą jej objawy należące do RED FLAGS . | Skieruj pacjenta do lekarza. |
| Pacjent deklaruje, że stosuje glikokortykosteroidy wziewne. | Zaproponuj pacjentowi konsultację z farmaceutą w celu weryfikacji poprawności wykonywania inhalacji. |
| Pacjent deklaruje, że pali papierosy. | Udziel informacji na temat korzyści związanych z rzuceniem palenia lub zaproponuj konsultację z farmaceutą dotyczącą rozwiązań, które mu w tym pomogą (np. konsultacja Rzuć palenie z farmaceutą). Zaproponuj doraźnie produkt nawilżający gardło. |
| Pacjent deklaruje, że choruje na refluks. | Zweryfikuj, jak przebiega leczenie choroby refluksowej pacjenta i w razie potrzeby zaproponuj konsultację z farmaceutą z ramach usługi Drobne dolegliwości albo skieruj do lekarza. |
Pacjentowi, który potrzebuje wsparcia w postaci produktu łagodzącego, możesz zaproponować:
- spray na bazie oliwy z oliwek lub glicerolu,
- tabletki do ssania z kwasem hialuronowym,
- syrop, tabletki do ssania lub spray z porostem islandzkim,
- tabletki do ssania lub spray zawierające wyciągi roślinne, w tym np. prawoślaz, szałwię, tymianek i podbiał.
Dodatkowo przekaż pacjentowi, aby nie nadwyrężał głosu, nawilżał powietrze w pomieszczeniu, w którym przebywa oraz pił dużo ciepłych napojów (nie zimnych i nie gorących).
Podsumowanie
Pacjent z chrypką lub wręcz utratą głosu powinien zostać w aptece odpowiednio zaopiekowany. Mimo że chrypka wydaje się być błahą dolegliwością, nie musi być wcale związana z przeziębieniem – może być wynikiem choroby refluksowej, palenia papierosów, nieprawidłowego stosowania GKS wziewnych, czy nawet choroby nowotworowej. Dlatego też odpowiednio zebrany wywiad jest kluczowy, aby nie przegapić sytuacji, w której pacjent powinien koniecznie skonsultować się z lekarzem zamiast stosować kolejne opakowanie tabletek z porostem islandzkim.
Bibliografia:
- House, S. A., & Fisher, E. L. (2017). Hoarseness in Adults. American family physician, 96(11), 720–728.
- https://www.mp.pl/pacjent/objawy/175417,chrypka
