Infekcyjny nieżyt nosa najczęściej pojawia się w trakcie przeziębienia w towarzystwie innych objawów. W sposób znaczący może obniżać jakość życia, a nieleczony może prowadzić do powikłań – zapalenia zatok lub ucha środkowego, które częściej dotyczy dzieci.
Definicja
Infekcyjny nieżyt nosa to stan zapalny obejmujący jamy nosa oraz zatoki przynosowe. Charakteryzuje się nagłym początkiem i trwa nie dłużej niż 12 tygodni – mówimy wtedy o ostrym zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok (OZNZ).
Ponad 98% przypadków infekcyjnego nieżytu nosa spowodowane jest przez wirusy (m.in. rinowirusy, koronawirusy, adenowirusy oraz wirusy grypy i paragrypy).
Do głównych objawów ostrego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok należą:
- upośledzenie drożności nosa,
- surowiczo-śluzowy, śluzowo-ropny lub ropny wyciek z nosa,
- ból lub rozpieranie w okolicy twarzy,
- upośledzenie węchu.
Terapia infekcyjnego nieżytu nosa
Nie jest dostępne leczenie celowane przeciwko wirusom wywołującym nieżyt nosa. Pozostaje zatem leczenie objawowe – zmniejszenie nasilenia wodnistego wysięku, obrzęku i blokady nosa w pierwszej fazie infekcji oraz rozrzedzenie wydzieliny w fazie drugiej.
Postępowanie niefarmakologiczne
W przypadku leczenia infekcyjnego nieżytu nosa metody niefarmakologiczne są bardzo ważne – dlatego omówię je jako pierwsze i potraktuję jako działanie podstawowe.
Wydając pacjentowi lek na katar, przekaż jednocześnie metody niefarmakologiczne, które istotnie pomogą pokonać infekcję kataralną.
Do metod postępowania niefarmakologicznego należą:
- nawilżanie powietrza np. za pomocą nawilżacza powietrza,
- wychodzenie na świeże powietrze (np. częstsze spacery),
- częste wietrzenie pomieszczenia, w którym się przebywa,
- odpowiednie nawadnianie,
- odpoczynek.
Leczenie
Pacjentowi z katarem zwróć uwagę, jak ważna jest prawidłowa toaleta nosa – wykonana za pomocą wody morskiej lub inhalacji z soli fizjologicznej.
Następnie zaproponuj preparat, który złagodzi objawy:
- jeśli pacjent skarży się na zatkany nos, możesz zaproponować jeden z poniższych produktów:
- spray z ksylometazoliną lub oksymetazoliną,
- spray z mannitolem,
- hipertoniczny roztwór wody morskiej,
- hipertoniczny roztwór soli do nebulizacji;
- jeśli pacjent skarży się na wodnistą wydzielinę, możesz zaproponować jeden z poniższych produktów:
- spray z bromkiem ipratropium,
- spray z dimetindenem i fenylefryną.
Podsumowanie
Wszystkim znane popularne powiedzenie – katar nieleczony trwa 7 dni a leczony tydzień – sprawia, że czasem do kataru podchodzimy niezbyt poważnie. Rzeczywistość jednak jest inna – infekcyjny nieżyt nosa, czyli ten popularny katar, należy leczyć po to, aby nie doszło do powikłań.
Zatem pacjenta, który prosi o „coś na katar”, dopytaj o konkretne objawy i udziel fachowej pomocy:
- poinformuj o metodach niefarmakologicznych,
- zwróć uwagę na istotę prawidłowej toalety nosa,
- zaproponuj leczenie, uwzględniając objawy, na które skarży się pacjent.
Bibliografia:
- Jędrzejek, M., Pokorna-Kałwak, D., & Mastalerz-Migas, A. (2020). Allergic and nonallergic rhinitis. Lekarz POZ, 6(2), 137-141.
- Marczak, H., Lange, J. Terapia objawowa infekcyjnego nieżytu nosa u dzieci. ForumPediatrii.pl, https://forumpediatrii.pl/artykul/terapia-objawowa-infekcyjnego-niezytu-nosa-u-dzieci (opublikowano: 26.08.2024, dostęp: 21.11.2025)
- Nonallergic rhinitis. Mayo Clinic,
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nonallergic-rhinitis/diagnosis-treatment/drc-20351235 (opublikowano: 14.03.2023, dostęp: 21.11.2025)
